The Project Gutenberg eBook, Il Vanzeli di Mateo, Translated by
Ermes Culos


This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

** This is a COPYRIGHTED Project Gutenberg eBook, Details Below **
**     Please follow the copyright guidelines in this file.     **




Title: Il Vanzeli di Mateo
       (The Gospel of Matthew)




Release Date: December 9, 2008  [eBook #27460]

Language: Friulian

Character set encoding: ISO-8859-1


***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK IL VANZELI DI MATEO***


Copyright (C) 2007 by Ermes Culos.
















 Il Vanzeli di Mateo
(The Gospel of Matthew)


Friulian Translation
by
Ermes Culs













































Copyright Ermes Culs. All rights reserved 2007



Introductory Note

In a scene of the 1993 film Being Human, Robin
Williams, in the guise of a sort of everyman, encounters and
falls deeply in love with a young woman (Anna Galiena)
somewhere in the European Alps. Nothing unusual in that: it
happens all the time. The relationship is made somewhat
unusual by the fact that the woman speaks a language he
does not understand. The point made in that scene is that
love transcends language barriers. Nothing particularly odd
in that, either. What is truly remarkable is that the movie
chose to use a language thatexcept for its sweet sounds
would be sure to be total gibberish to audiences everywhere.
The chosen language was Friulian.

Now it is not true that Friulian is unintelligible to everyone.
In fact, it is understood by perhaps several hundred thousand
people in the northeasternmost corner of Italy, known as
Friuli. What is true is that the number of people who
actually speak the language appears to be diminishingand
fast. There is an evolutionary process at work that is not
kind to small languages like Friulian: they tend to be
gobbled up by the much bigger and successful languages
like Italian. My translation of The Gospel of Matthew,
therefore, can be seen as an attempt, even if very small, to
slow down or delay a process that may ultimately be
inevitable. Much the same can be said of my other
translations.

But my translation of this Gospel goes beyond that. It is an
attempt to answer an intriguing question. Jesus and the
people who followed him were simple people and spoke the
language of simple people, of fishermen and vineyard
workers. We can grant that the language of most translations
of the Gospel of Matthewand indeed of the whole Bible
is simple enough; but we all know that its simplicity has the
extraordinary elegance that speaks of sophistication. The
King James version is not the only one to fit that category.

Friulian, insteadespecially the Friulian of my translation
(used in some of the poetry of Pasolini)is truly the
language of the people: tillers of the soil, vineyard
workersthat sort. What better way can there therefore be
to know how Jesus and his disciples truly expressed
themselves than to hear them speak in the simple, lowly
Friulian?

I like to think that my translation offers that opportunity.

Ermes Culs
Ashcroft
February 2007



















Pronunciation guide for readers of Friulian

(This guide is of particular importance because the Friulian
used in this translation is Western Friulian, which is in some
ways significantly different from the more broadly used and
understood Eastern Friulian.)

Guida a la pronuncja dai vocbuj
us ta chista tradusin

Vocls:

Li vocals a vn pronuncjdis coma ches dal talin. Lacnt
virt ( ` ) al  utdi slit par indic la slaba ca risif
lacnt naturl da la perula o pur par indic significs
diferns da la perula, coma par empli nta e not.
Li rgulis dal acnt ta la parlada di Cjaarsa no si sn
encjam critalidis in ta una maniera unica e consistenta.
Una regula ca sta cjapnt pi, pere che j i ui (cun
cualchi ecesin, coma ta malora e sallu) ta chista
tradusina  chista:
Lacnt grfic al vn ut in ta chiscju caus, ca frmin la
magjoransa da li perulis:
Ta dtis li perulis plnis ca finsin in consonnt: dtis,
plnis, etc.
Ta dtis li perulis trnchis ca finsin in vocl: cjadra,
sig, etc.
Ta dtis li perulis sdrsulis: scrvilu, pnsilu, etc.
Ta dtis li perulis trnchis ca finsin in consonnt.

Par rans di semplicitt a no sn us altri acns (coma
chel siert o chel dopli). Coma tal cau di nta e not,
la distinsin di significt a  rindda asj ben dal acnt
virt.

Consonns:

1.        La i-lngja ( j ) a  uda par indic il sun da la j
in perulis coma j e cjsa.
2.        La z a  sempri dolsa, coma ta li perulis zn e
zmul.
3.        La s a  cuai sempri dura, coma ta li perulis
stala, straps e maestro. Ogni tant a ritn il
sun dols, coma tal talin; par empli sdronden,
sbti, e slungj. Cuant che la s in mis di
dos vocls a  dolsa, a vn indicada cul sen diacritic
?, coma ta scju emplis ch: caua, mulin,
Cjaarsa.
4.        La c o la g seguda da la i-lngja a ghi confers
a la c o a la g il sun mol coma ta li perulis
dincj e grancj opr dngja e stngja.
La tradusin a no fa distinsin fra la c dura e la
q.

Sul uu da li virgultis ..:

Ch i segus la convensin americana, di meti la virgula e il
punto sempri dentri da la virguleta finl.

Eempli: Chistu, a ghi  dita, al  me f.


















Mateo
























Genealogia di Gje Crist f di David, f di
Abram:

1 Abrm al era il pari di Iac
Iac il pari di Jacu,
Jacu il pari di Gjuda e daj so frdis,
2Gjuda il pari di Pares e di Zara di Tamar,
Pares il pari di Erom,
Erom il pari di Ram,
4Ram il pari di Aminadab,
Aminadab il pari di Naason,
Naason il pari di Salmon,
5Salmon il pari di Boas di Racab,
Boas il pari di Obed di Rut,
Obed il pari di Gjese
6e Gjese il pari dal Re David.

David al era il pari di Salomon da ch
ca era stada fmina di Ura,
7Salomon il pari di Roboam,
Roboam il pari di Aba,
Aba il pari di Aa,
8Aa il pari di Gjoafat,
Gjoafat il pari di Joram,
Joram il pari di Ua,
9Ua il pari di Joatam,
Joatam il pari di Acaz,
Acaz il pari di Eechia,
10Eechia il pari di Manas,
Manas il pari di Amon,
Amon il pari di Gjoia,
11Gjoia il pari di Jeconia e daj so fradis
Al timp dal eilio in Babilonia.

12Dopo leilio in Babilonia:
Jeconia al era il pari di Salatiel,
Salatiel il pari di Zorobabel,
13Zerobabel il pari di Abiud,
Abiud il pari di Eliachim,
Eliachim il pari di Aor,
14Aor il pari di Sadoc,
Sadoc il pari di Achim,
Achim il pari di Eliud,
15Eliud il pari di Eleaar,
Eleaar il pari di Matan,
Matam il pari di Jacu,
16E Jacu il pari di Bepi, lomp di Maria,
Che da ic al  nast Gje, clamt Crist.

17Cuss a sn stdis cuturdis generasins da Abram a David,
cuturdis da David al eilio in Babilonia, e cuturdis dal
eilio al Crist.

La Nasita di Gje Crist

18 co coma ca  capitada la nasita di Gje Crist: so mari
Maria a ghi era stada prometuda coma sposa a Bepi, ma
prima ca si metsin a vivi insimit ic a sia cjatada plena par
opera dal Spirit Sant. Par via che Bepi il so omp al era un
omp just e a nol voleva umiliala in public, al veva decidt di
divorsiala in segret.
20Ma dopo cal veva decidt di fa cuss, al  jodt ta un sun
un nzul dal Signu ca ghi  dita: Bepi f di David, nosta
vej poura di partati a cjaa Maria coma fmina to, che s che
in ic a  concept al vn dal Spirit Sant. Ic a far nsi un f, e
tu ti ghi dars in nn Gje , pars che luj al salvar il so
ppul daj so pecjs.
22 Dut chistu al  susedt par ca si avers s cal veva dita il
Signu par bocja dal profeta: La vrgin a zar a concep e a
vej un frut cal vegnar clamt Imanulcal vu dii Diu
cun nultris.
23Cuant che Bepi a si  svet dal so sun, al  ft s ca ghi
veva ordint lnzul dal Signu e al  partt Maria a cjaa so
coma spoa. Ma a nol  cognosuda prin che ic a vs vt il so
prin f, che luj a ghi  dt il nn di Gje.

La Visita daj Magi

2  Dopo che Gje al era nast a Betlem in Gjudea al timp
dal re Erod, i Magi a sn vegns dal est a Gjerualem e a n
domandt: Indul cal  chl cal  nast re daj Ebreos?  I vn
jodt nsi la so stela e i sn vegns a adoralu.
3Cuant che il re Erod al  sintt chistu al  restt turbt, e dut
Gjerusalem cun luj. Clamt insimit ducju i p grancj prdis
dal ppul  e i esprs da la les, a ghi  domandt indul cal
veva da nsi il Crist. A Betlem in Gjudea, a n rispundt,
pars che cuss a  stt scrt dal proft:

6Ma tu, Betlem, tal stat di Gjuda,
i no ti ss par nuja fra i p psuj regnns di Gjuda;
pars che da te al vegnar fu un principe
cal sar pastu dal me ppul Israel.

7Alora Erod al  clamt in segrt i Magi e da lu al  cjatt
fu il momnt precs ca si veva ft jodi la stela. A ju 
mands a Betlem e a ghia dita: Zit e vuardit ben indul
cal  il frut. Apna chi lu vis cjatt, fjmilu savj, chi psi
encja j z a adorlu.
9Dopo ca vvin sintt il re, a rin zs pa la so strada, e la
stela ca vvin jodt al est a veva part via davnt di lu fin
ca si veva fermt insima dal post indul cal era il frutt. Al
jodi la stela a vvin sintt na granda contentsa. Rivnt ta la
cjaa e jodnt il frutt cun so mari Maria, a si sn inclins
davnt di luj e a si sn mets a adoralu. Dopo a n vierzt i
so terus e a ghian preentt regaj di oru e di incns e di
mira. E sicoma ca rin sts vis ta un sun di no torn l di
Erod, a sn torns tal so pas par naltra strada.

La Fuga in Egjt

13Apna ca rin parts, un nzul dal Signu a ghia compart
a Bepi ta un so sun, e a ghi  dita: Lva s; cjj s il frutt
e scjampa cun so mari in Egjt. Resta l fin chi no vegnarj a
vertti, che Erod a si metar a vuard pal frut par copalu.
14Cuss al  levt, e durnt la nt al  cjapt s il frut e cun so
mari al  zt in Egjt, indul cal  stt fin a la muart di Erod.
E cuss a  susedt s che il Signu al veva dita par bocja
dal proft: Dal Egjt i i clamt me f.
16Cuant che Erod a sia necurt cal era stt cjlt inzru daj
Magi, a sia infurit e al  dt lrdin di cop ducju i fruts
di Betlem ca vvin mancu di doj is, secnt il timp ca ghi
era stt dt daj Magi. Alora s ca era stt dita dal profeta
Gjeremia a siera verifict.

18Na vus a si snt a Rama,
ca plns cun grant lamnt,
Rachel a plns paj so frus
e a no vu si cunfuartada,
pars ca no sn p.


A Trnin dal Egjt

19Dopo la muart di Erod, un nzul dal Signu a ghia
compart a Bepi in Egjt ta un sun e a ghi  dita, Leva s;
cjj cun te il frutt e so mari e v ta la cjera di Israel, che
chej ca volvin cjjghi la vita al frut a sn murs.
21Cuss al  levt s, al  cjlt s il frut e so mari e al  zt ta
la cjera di Israel. Ma cuant cal  sintt che Archelaus al
regnava in Gjudea tal post di so pari, al  vt poura di z l.
Esnt stt vit ta un sun, a si  ritirt invensi tal distrt di
Galilea, e al  zt a st ta un paet clamt Nazaret. Cuss a
si  avert s ca era stt dita daj profs: Al vegnar clamt
il Nazaren.

Zuan Batista al Prepara la Strada

3  Ta chej ds l Zuan Batista al vegneva a predicj tal
dert di Gjudea, e al dieva: Pentvi, che il regnu dal cjel
al  visn. Chistu al  chl cal era stt minsont dal profeta
Zaja:

La vus di un cal st clamnt tal deert:
Preparjghi la strada al Signu,
indresit i trojs par luj.

4I vists di Zuan a rin fs cul pel dal caml, e al veva na
sintra di corn atr daj so flancs. Al mangjava cavaltis e
mili salvdi. La zent a zeva a cjatlu da Gjerualem e da
duta la Gjudea e da la zona dal Gjordn. A confesvin i so
pecjs e luj a ju batieava in tal Flun Gjordn.
7Jodnt per che tancju Farios e Saducos a vegnvin l cal
era cal batieava, a ghi  dita: Scjp di vparis! Cuj vi ja
vit di scjamp da lira ca st par vign? Fit jodi il frutn
cal dimostri chi sis pents.

E no stit crodi di podj dii fra di vultris, I vn Abram par
pari. I vi ds che da chisti piris Diu al pol f vign fu fioj
di Abram. La manara a  belz ta la socja da li plntis, e
ogni rbul ca nol prods frutn bon al vegnar tajt j e
butt tal fuc.
11I vi batii cu laga da la penitensa. Ma dopo di me al
vegnar un cal  p potnt di me, che j i no mriti nencja di
part i so snduj. Luj a vi batiear cul Spirit Sant e cul
fuc. Al ten il crivil in man, al netar la so ia, al metar il
furmnt tal solr, e al bruar la pula cu na flama ca durar
par sempri.

Il Batiin di Gje

13Gje al  alora vegnt da la Galilea al Giordan par fasi
batie da Zuan. Zuan per al voleva impedilu, dint: J
iai bisugna di vign batiet da te, e tu i ti vns ch di me?
Gje a ghia rispundt: Lasa ca sedi cuss par ads; a
convin chi fdin cuss par f dut s ca  just. Zuan alora al
 consentt.
16Apna che Gje al era stt batiet, al  zt fu ta laga. In
chel momnt il cjel a sia vierzt, e luj al  jodt il spirit di
Diu vign j coma na colomba imparora di luj. E na vus
dal cjel aa dita: Chistu al  il benamt di me f, che j di
luj i soj tant contnt.

La Tentasin di Gje

4  Alora Gje al  stt ment dal Spirit tal dert par vign
tentt dal diu. Dopo vej diunt cuaranta ds e cuaranta ns,
al veva fan. Il tentatu a ghia zt visn e a ghia dita: Si ti
ss il F di Diu, dighi a scju claps di dovent pan.
4Gje al  rispundt: Cuss a  scrt: Lomp a nol vf di pan
e basta, ma di ogni perula ca vn fu da la bocja di Diu.
5Alora il diu a lu  partt ta la sitt santa e a lu  ft st tal
punt p alt dal templi. Si ti ss il F di Diu, al  dita, btiti
j, che cuss a  scrt:

       A ghi dar ordins ai nzuj par te
       e lu a ti tegnarn alt ta li so mans,
       chi no ti zars a tocj il pi ta nisn clap.

Gje a ghia rispundt: A  pur scrt cuss: Nosta tent il
Signu Diu to.
Di nuf il diau a ju  parts ta na montagna amondi alta e a
ghia ft jodi ducju i stas di stu mont e il so splendu. I ti
daj dut chistu, a ghia dita, si ti ti sbsis davnt di me e i ti
mi adris.
10Ma Gje a ghia rispundt: Lontniti di me, Stan! Pars
ca  scrt: Adora il Signu Diu to, e servs doma luj. Alora
il diau a lu  last, e I nzuj a sn vigns a tndilu.


Gje al Taca il so Ministeri

12Cuant che Gje al  sintt che Zuan al era stt mett in
pren, al  tornt ta la Galilea. Last Nazaret al  zt a vivi
a Capernau, cal era in banda dal lac visn di Zebulun e
Naptali par ca vegns ft s ca era stt dita par bocja dal
profeta Zaja:
15Cjera di Zebulun e cjera di Naptali,
la strada pal mar, ca segus il Gjordn,
Galilea da li zens
la zent ca vf tal scur
a  jodt una granda lus;
su di chej ca vvin tal post da lombrena da la muart
una lus a sia levt.

17Da chel momnt l, Gje a sia mett a predicj, Pentivi,
che il regnu dal cjel al  visn.
18Cjaminnt in banda dal Mar di Galilea, Gje al  jodt doj
frdis, Simon clamt Pieri e so fradi Drea. A stvin tirnt na
reit tal lac, pars ca rin pescjadus. Vegnit davu di me,
a ghia dita Gje, e i vi faraj pescjadus di mis. E lu
aan last li so rtis e a ghi sn zs davu.
21Znt pndavnt, al  jodt altri doj frdis, Jacu di Zebedeu
e so fradi Zuan. A rin ta na barcja cun so pari Zebedeu, e a
stvin preparnt li so rtis. Gje a ju  clams, e lu a n
sbit last la barcja e so pari e a lu n segut.
23Gje al  zt par duta la Galilea, insegnnt ta li so
sinagghis, predicjnt li buni nvis dal regnu, e vuarnt ogni
infermitt e malata dal ppul. Nuvits di luj aan ft il ziru
da la Siria, e la zent a ghi  partt a luj ducju chej ca rin
mals cun ogni sorta di malatia, chej ca sufrvin tancju
dolus, i indemonis, i epiltics, e i paralis; e luj a ju 
curs. E tanta, ma tanta zent da la Galilea, da Decapoli,
Gjerualem, Gjudea e da la zona dal Gjordn a si  metuda a
seguilu.


Il Discors ta la Montagna

Li Beatitdinis

5 Cuant cal  jodt duta che zent, al  zt s ta na montagna
e a sia sintt j. I dispuj a ghi sn zs visn, e luj al  tact
a fjghi i so insegnamns, dint:

              3Bes a sn i purs in sprit,
       che s al  il regnu dal cjel.
       Bes chej ca plnzin,
       ca sarn confuarts.
       Bes i puars,
       che lu a ereditarn la cjera.
       Bes chej ca sn plens di fan e sit pa la gjustisia,
       che lu a vegnarn sodisfs.
       Bes i miericordius,
       ca cjatarn la miericordia.
       Bes i purs di cu,
       che lu a jodarn Diu.
       Bes chej ca lavrin pa la pas,
       ca vegnarn clams fs di Diu.
       Bes i perseguits par caua da la ingjustisia,
       che s al sar il regn dal cjel.

11E bes i sis vultris cuant chi vegnis insults e
perseguits, e cuant ca vi diarn ogni sorta di cativeria par
caua me. Stit algris e contns, pars che granda a sar la
vustra ricompensa tal cjel, che in ta la stesa maniera aan
perseguitt i profs ca sn vegns prima di vultris.

Sal da la Cjera e Lus dal Mont

13 Vultris i sis il sal da la cjera. Ma se il sal al pirt il so
savu, coma a si fja a sallu di nuf? A nol  p bon par
nuja, ma doma par vign butt fu e vign pestast daj mis.
Vultris i sis la lus dal mont. Na sitt insima di na
montagna a no pl rest platada. E nencja a pl la zent
impij un lampin e platlu sot di un cujrti par ca nol fedi
lus. Invensi a lu impicja in alt ca ghi dedi lus a ducju chej da
la cjaa. Ta la stesa maniera lasit che la vustra lus a lui
davnt daj mis, ca psin jdi li vustri buni peris e rndighi
gloria al vustri Pari cal  tal cjel.

Il Completamnt da la Les

17 No stit pens chi sedi vegnt par abul la Les o i Profs;
i no soj vegnt par abulju ma par completju. I vi ds la
verett, che fin ca no sparsin n cjel ne cjera, n la p psula
ltera, nl p psul sn di pena, nisn aspit da la Les al
sparir sensa che dut a no sedi prima complett. Ogni un cal
trasgreds encja il p psul di chscjus comandamns e a ghi
insegna a ltris di fa altritnt al vegnar considert il p psul
tal regnu dal cjel, ma chl cal pratica e al insegna scju
comandamns al vegnar clamt grant tal regnu dal cjel.
Pars che j i vi ds che se la vustra gjustisia a no sorpasar
ch daj Farios e daj insegnns da la les, i no zaris di sigr
dentri dal regnu dal cjel.


LOmicdi

21I vis sintt ca ghi stt dita a la zent tant timp fa: No
stit cop, e ducju chej ca cpin a vegnarn mets sot judsi.
I vi ds pur che cualsiasi cal  rabit cun so fradi al vegnar
mett sot judsi. E i vi ds encja chistu, che chl ca ghi ds
Raca a so fradi al var da rispndighi al Sinedri. Ma ogni un
cal ds Pajso! al  in pericul di vign cast tal fuc dal
infir.
23Duncja, si ti preentis la to oferta tal altr e l i ti ti
recurdis che to fradi al  alc cuntra di te, lasa la to oferta
davnt dal altr. V prima a f la pas cun to fradi e vn dopo
a ufr il to regl.
25Mtiti dacrdu a la svelta cul to aversari cal vou partati
in cort. Falu mentri chi ti ss encjam pa la strada cun luj, o
al pl mtiti in man dal gjudice e il gjudice al pl consegnati
a un vuardin cal pl mtiti in pren. I ti ds la verett, chi
no ti vegnars fu fin chi no ti vars pajt lltin schj.

LAdulteri

27I vis sintt ca  stt dita: No stit cometi adulteri. Ma j i
vi ds che ogni un cal vuarda na fmina cu la voja taj vuj al 
belz comett adulteri cun ic tal so cu. Se il to vuli destri a
ti fa comti un pecjt, gjvilu fu e btilu via. A  mij chi ti
pirdis una part dal to cuarp sin che dut il to cuarp al vegni
cast tal infir. E se la to man destra a ti f comti un pecjt,
tjla e btila via. A  mij chi ti pirdis una part dal to cuarp
che dut il to cuarp al zedi tal infir.



Il Divrsiu

31A  stt dita: Cualsasi cal divorsia la so fmina al  da
djghi un certifict di divrsiu. Ma j i vi ds che ogni un
cal divorsia la so fmina, fu che cuant ca ghi  infedl, a
la costrns a dovent na adultera, e cualsiasi cal spoa na
fmina divorsiada al comt adulteri.

Zuramns

33I vjs encja sintt ca ghi  stt dita a la zent tant timp fa:
No stit rompi li promsis, ma mantegnit li promsis chi
ghi vjs ft al Signu. Ma j i vi ds: No stit maj zur, n
pal cjel, pars cal  il trono di Diu, n pa la cjera, ca  il
sgabl paj so pi, n par Gjerualem, ca  la sitat dal Grant
Re. E no stit zur pal vustri cjaf, che vultris i no podjs f
n un cjavil blanc n un neri. Sigurisi doma che il vustri
S al sedi S, e il vustri No, No; il p di cuss al vn
dal malgn.

La Vendeta

38I vejs sintt ca  stt dita: Vuli par vuli e dint par dint. Ma
j i vi ds: No stit opnivi al trist. Se cualchidn a vi sbt la
mosela destra, ufrghi encja che altra. E se cualchidn al vu
favi caua pa la tnica chi vjs intr, djghi encja la
mantelina. Se cualchidn a vi costrns a z na mja, zit cun
luj do mis. Djghi a chl ca vi domanda, e no stit voltjghi
la schena a chl cal vu un prstit da vultris.



LAmu paj Nemcs

43I vjs sintt ca  stt dita: Voljghi ben al vustri visn e
odiit il vustri nemc. Ma j i vi ds: Voljghi ben ai vustri
nemcs, e preit par chej ca vi persecutjn, chi poddis si
fis dal vustri Pari in tal cjel. Al f vign s il soreli pal trist e
pal bon, e a ghi manda la plja tant al just che a chl ca nol 
just. Si ghi volis ben a chej ca vi vlin ben, s mrit i
podju spetavi? A no fani cuss fin i publicns? E si
saludis doma i vustri frdis, s chi fis di p daj ltris? A no
fani cuss encja i pagns? Sit alora perfs, coma che il
vustri Pari cal  tal cjel al  perft.

La Lemoina

6   Stit atns da no fjghi dal ben ai ltris par vign amirs
da la zent. Si fis cuss, i no vegnaris premis dal vustri
Pari cal  tal cjel. Duncja cuant chi ghi dis alc ai puars, no
stit z a sunavi la tromba, coma ca f la zent ipcrita ta li
sinagghis e ta li strdis, par vign amirada daj mis. I vi ds
la verett: a sn z sts premis in dut. Ma cuant chi ghi dis
la lemoina ai puars, no stit las che la man sanca a savedi
s ca f la man destra, cuss che la vustra lemoina a vegni
data in segrt. Alora il vustri Pari, cal jt s ca  ft in
segret, a vi ricompensar.
5E cuant chi preis, no stit f coma i ipcris, ca ghi plas
pre ta la sinagoga o taj cjantns da li strdis par fasi jodi
daj mis. I vi ds la verett: aan risevt la so ricompensa in
plen. Ma cuant chi ti pris tu, v ta la to cjamara, siera la
puarta e prjghi a to Pari, cal  inviibil. Alora to Pari, cal
jt s ca vn ft in segrt, a ti premiar.


E cuant chi ti pris, nosta trabascj coma i pagans, ca crdin
da vign sints pars ca ti btin fu perulis a plen. Nosta si
coma lu, pars che to Pari al s s chi ti vus prima chi ti
ghi lu domndis.
9Alora a  cuss chi ti vars da pre:

       Pari nustri chi ti ss tal cjel,
       cal sedi santifict il to nn,
       che il to regnu al vegni,
       e che il to volj al vegni ft
       ta la cjera coma tal cjel.
       Dani vuj il nustri pan di ogni d.
       Perdona i nustri dbis
       coma che nultris i perdonn i nustri debitus.
       E nosta menani ta la tentasin,
       ma liberini dal mal.

14Che si ti perdnis chej ca ti fn dal mal, alora il to Pari cal
 tal cjel a ti perdonar pur luj. Ma si no ti ghi perdnis a la
zent i so pecjs, nencja to Pari al perdonar i to pecjs.

Il Din

16Cuant chi fis din, no stit f un muu lunc coma i
ipcris, che lu a fn cuss par fjghi jdi a la zent ca stn
diunnt. I vi ds la verett, che lu a sn sts compenss in
plen. Ma cuant che tu i ti fs din, nziti il to cjaf e lviti la
mua, che la zent a no jdi chi ti sts diunnt, ma falu doma
par to Pari, che nisn a lu jt; e to Pari, cal jt dut in segrt,
a ti ricompensar.





I Terus dal Cjel

19No stit meti insimit terus par vultris stes ta sta cjera,
indul che la mufa e il rin a ju distrin, e indul che i
lris a vgnin a scasinju e a robju. Metit invensi i vstris
terus tal cjel, indul che la mufa e il rin a no distrin
nuja, e indul che i lris a no vn a scasin o a rob nuja.
Pars che indul cal  il vustri teoru, ul al  pur il vustri
cu.
22Il vuli al  il lampin dal cuarp. Se i to vuj a sn bojs, dut
il to cuarp al sar lumint. Ma se i to vuj a sn mals, alora
dut il to cuarp al sar scur scur. E alora se la lus dentri di te
a  scura, cuant scur ca sar dentri di te!
24Nisn al pl serv doj parns. O cal odiar un e a ghi
volar ben a chel altri, o ca ghi sar fedl a un e al
dispresar chel altri. I no ti pos serv tant Diu che i Bes.

La Providensa

25 Alora i vi ds: no stit davi pensj pa la vustra vita, par
chl chi vis da mangj e da bevi; o pal vustri cuarp, coma
chi faris a vistilu. A no ee la vita p importanta dal
mangj, e il cuarp p importnt daj vists? Vuardit i usij da
laria; chej a no semnin n a cjpin s il raclt, n a mtin
via roba taj solrs, e pur il vustri Pari cal  tal cjel a ghi d
da mangj. I no valju tant di p vultris che lu? Cual di
vultris al rivarja maj a zontjghi na ora a la so vita cul dasi
pensej?



28E pars i vi afanju cuss tant paj vustri vists? Jodit
coma ca crsin i gis daj cjamps. Lu a no lavrin e a no
flin. E pur i vi ds che nencja Salomon cun dut il so
splendu a nol zeva vistt coma un di chiscju flus. Se Diu
alora al vists cuss li rbis dal cjamp, ca sn ch vuj e
domn a vgnin butdis tal fuc, a no si rangjarja tant mij
a vistivi vultris, O zent di pucja fede? Cuss no stit davi
pensj, dint: Se varinu da mangj? o Se chi bevarn? o
pur Se vists i metarinu s? A sn i pagns ca si precupin
di dtis sti rbis, ma il vustri Pari dal cjel al s ben ca vi
ocrin. Invensi zit prima in sercja dal so regnu e da la so
gjustisia, e duti sti rbis a vi sarn dtis encja a vultris. E
duncja no stit davi pensj par domn, che domn a si
rangjar da s stes. Ogni d a ni d asj da pens.

Gjudic i ltris

7   No stit gjudic, o encja vultris i saris gjudics; che
in ta la stesa maniera chi gjudicis chej ltris i saris
gjudics vultris stes; e cu la stesa miura chi uis, i
vegnaris miurs vultris.
3Pars i vurditu il gragnelt di plvar tal vuli di to fradi
sensa fjghi nisuna atensin al traf cal  tal to vuli? Coma i
fatu a dighi a to fradi, Lasa chi ti tiri fu chel gragnelt
dal to vuli, cuant che tal to stes vuli al  un traf? Ipcrit chi
ti ss, prin tira fu il traf dal to vuli, che dopo i ti jodars
benn par podj tir fu il gragnl dal vuli di to fradi.
6No stit djghi ai cjans s ca  sacri; no stit butjghi li
vustri prlis ai purss. Si fis cuss, lu a psin pestaslis sot
da li so talpis, e dopo voltasi cuntra di vultris e sbranavi.

Domandit, Zit in Sercja, Batit

7Domandit e a vi sar dt; zit in sercja e i cjataris; batit
ta li purtis e li purtis a vi si vierzarn; pars che ogni un
cal domanda al risif; chl cal v in sercja al cjata; e par chl
cal bat, la puarta a si vierzar.
9Cual di vultris, se so f a ghi domanda un toc di pan, a ghi
darja un clap? O sa ghi domanda un pes, a ghi darja un
madrs? Se tu, alora, encja si ti ss trist, i ti ss bon da
djghi regj bjs ai to fioj, tant di p a ghi dar il vustri Pari
cal  tal cjel a chej ca ghi ju domndin!  E cuss ta duti li
rbis, fjghi a chej ltris s chi ti vors ca ti fsin a t, che
chista a  la sostansa da la Les e daj Profs.
13Entrit pa la puarta streta, pars che il puartn cal parta a
la perdisin al  larc, e tncjus a vn dentri par chl. Ma
streta a  la puarta ca parta a la vita, e amondi pus a sn chej
ca la cjtin.

Lrbul e il so Frutn

15Stit atns daj profs fals. A vi vgnin visn vists da
piris, ma dentri a sn lpos afams. Dal so frutn i ju
cognosaris. La zenta vaja a vendem a daj spincs e a
tir j fics daj bars spinus? Cuss ogni rbul bon al d
frutn bon, ma un rbul ca nol  bon al d un frut ca nol 
bon. Un rbul bon a nol pl d un frut trist, e un rbul cal 
trist a nol pl d un frut bon. Ogni rbul ca nol d bon frutn
al vn tajt j e butt tal fuc. Duncja dal so frutn i
podaris cognosiu.


21No dcjus chej ca mi din, Signu, Signu, al entrar tal
regnu dal cjel, ma doma chl cal f il volj dal Pari cal  tal
cjel. Tncjus a mi diarn ta chel d, Signu, Signu, i no
vinu nu profetit in tal to nn, e in tal to nn butt fu i
demnis e ft tancju mircuj? Alora i ghi diarj clar e net:
I no viai maj cognoss. Zit via di ch chi soj j, zent
trista!

La Cjaa ta la Rocja. Il Levrus.

24Alora dcjus chej ca scltin li me perulis e a li mtin in
pratica a sn coma un omp saviu cal  costrut la so cjaa ta
la rocja. La plja a  vegnuda j, li rjs a sn cresdis, e il
vint al  soflt fuart e sbatt intr di che cjaa; che per a no
 colda pars ca  li so fundamntis ta la rocja. Ma dcjus
chej ca sntin sti perulis mes e a no li mtin in pratica a sn
coma un macaco cal  costrut la so cjaa tal savoln. La
ploja a  vegnuda j, li rjs a sn cresdis, e il vint al  tirt
e sbatt cuntra la cjaa, ca  colada j e a si  fracast.
28Cuant che Gje al veva fint di dii chisti rbis, la zent a
era plena di marava paj so insegnamns, pars cal parlava
coma un plen di autoritt, e no coma un mestri da la les.

8   Cuant cal  vegnt j da la montagna, tanta zent a ghi 
zt davu. Un levrus a si  ft indavnt e, zenoglt davnt
di luj, a ghi  dita: Signu, se tu i ti ss dispst i ti pos
vuarimi.
3Gje al  mett fu la man e tocjt il omp. I soj dispst,
al  dita. Vuarsiti! E a colp lomp a si  vuart da la so
levra. Dopo, Gje a ghi  dita: Vuarda di no diighilu a
nisn. Ads v l dal predi e ufrsighi il regl che Mo al
veva comandt, par che chl a ghi sedi di testimoni.

La Fede dal Senturin

5Cuant che Gje al era entrt a Capernau, un senturin a ghi
era zt visn par domandjghi di judalu. Signu, a ghia
dita, il me servitu al  distirt j in cjaa, paralit e plen
di dolu.
7Gje a ghi  dita: I zarj a vuarilu.
8Il senturin al  rispundt: Signu, i no meriti chi ti vgnis
sot dal me tet. Ds doma na perula, e il me servitu al sar
vuart. Encja j i soj un omp di autoritt, cun solds sot di
me, e i pl dighi a un: V, e luj al v; e a naltri: Vn, e
luj al vn. I ghi ds al me servitu: F chistu, e luj a lu f.
Cuant che Gje al  sintt chistu a si  maravet, e a ghi 
dita a chej ca lu seguvin: I vi ds la verett, chi no i cjatt
nisn in Israel cu na fede cuss granda. I vi ds che tncjus a
vegnarn dal est e dal ovest, e a si sintarn j cun Abram,
Iac e Jacu tal regnu dal cjel. Ma i fs dal regnu a vegnarn
cass fu, indul ca  scur e ca si sintar a planzi e a scrisul
di dincj.
13Dopo Gjes a ghi  dita al senturin: V! Al sar ft coma
che tu i ti crs cal vegnar ft. E il so servitu a si  vuart.

Gje an Vuars Tncjus

14Cuant che Gje al  zt dentri da la cjaa di Pieri al 
jodt la madna di Pieri distirada tal jet cu na fivra. A ghi 
tocjt la man e la fivra a ghi  zuda via, e ic a si  levt s e
a  scuminsit a servilu.
16Al riv da la sera, tanta zent indemoniada a  stada partada
l cal era luj, e luj al  mandt fu i spris cu na perula e al 
vuart ducju i mals. Chistu al era stt ft par ca si avers s
ca era stt scrt par via dal profeta Zaja:

Luj al  cjlt s li nustri infermits
e a si  partt via li nustri malatis.

18Cuant che Gje al  jodt duta che zent atr di luj, al  dt
rdins di z ta che altra banda dal lac. Alora un maestri da la
les a ghi  zt visn e a ghi  dita: Maestri, i ti vegnarj
davu nompuarta indul chi ti zars.
20Gje al  rispundt: Li vlpis a n li so tnis, e i usij da
laria a n i so ns, ma il F dal Omp a nol  nencja un post
da poj il cjaf.
21Naltri dispul a ghi  dita: Signu, lasa chi zedi prima a
soter me pari.
22Ma Gje a ghi  dita:  Vn davu di me, e lasa che i
murs a sotrin i so murs.

Gje al Calma il Temporl

23Alora al  zt dentri ta la barcja e i so dispuj a sn zs
dentri cun luj. Sensa nisn preavs, una burascja violenta a si
 alst tal lac, che li ndis a si scaraventvin ta la barcja..
Ma Gje al durmiva. I dispuj a sn zs a svelu e a ghi n
dita: Signu, slvini, che sin i sinnegn!
26Al  rispundt: Zent di pucja fede, pars i vju cuss
tanta poura? Alora a si  levt s e a ghi  cridt ai vins, e
dut a si  calmt.
27Dcjus maraves, chej ca ri l a n dita:  Se omp al ee
chistu? Encja i vins e li ndis a lu ubidsin!

La Vuarisin di Doj Indemonis

28Cuant cal era rivt ta che altra banda ta la regin daj
Gadarns, al  scuntrt doi mis indemonis ca vegnvin da
li so tmbis. A rin cuss violns che nisn al podeva pas
par l. Se vutu vej da nultris, f di Diu? a ghian sigt.
Sotu vegnt ch par torturani prima dal timp?
30A cualchi distansa di l di lu a era na granda mandria di
purss al pscul. I demnis a si sn volts virs Gje: Si ti
ni mndis fu, mndini ta che mandria di purss.
32A ghia dita: Zit! Alora a sn vegns fu e a sn zs cuj
purss, e duta la mandria a si  mett a cori j pa la riva fin
ca sn zs a finila tal lac, indul ca sn murs ta laga. Chej
ca ghi tindvin a la mandria a sn scjamps in tal pas,
indul ca n contt dut, encja s ca ghi veva susedt ai
indemonis. Alora dut il pas al  zt fu a cjat Gje. E
cuant ca lu n cjatt a lu  pret di las il so pas.

La Vuarisin di un Paralitic

9   Gje al  montt s ta na barcja e, zt su laltra riva, al
 tornt tal so pas. L a ghi  stt partt un paraltic, distirt
ta un jet. Cuant che Gje al  jodt la fede da la zent, a ghi
 dita al paraltic: Dati coragju, fiol me; i to pecjs a ti sn
perdons.
3Jodnt chistu, cualchi mestri da la les al  tact a pens: Stu
ch al st bestemnt!
4Cognosnt i so pensis, Gje al  dita: Pars i vju
pensis brus tal cu? A ee p fsil dii I to pecjs a sn
perdons o dii Leva s e cjamina? Ma par chi savdis
che il F dal Omp al  il podj di perdon i pecjs Leva
s, cjj s il to jet e torna a cjaa. E lomp a si  levt s e
al  zt a cjaa. Cuant che duta la zent a  jodt chistu, a 
restada plena di marava; e a si  mett a laud Diu, ca ghi
veva dt stu podj al omp.

La Clamda di Mateo. Il Din

9Znt via di l, Gje al  jodt un omp ca si clamava Mateo
sintt tal banc di chl cal coletava li tsis. Vn davu di
me, a ghia dita, e Mateo al  levt s e a ghi  zt davu.
10Mentri che Gje al era cal senava ta la cjaa di Mateo,
tncjus di chej da li tsis e altri pecjadus a sn vegns a
mangj cun luj e cuj so dispuj.Cuant che i Farios a n
jodt chistu, a ghi n domandt ai so dispuj: Pars al snia
il vustri maestri cun chej ca coltin tsis e cun altri
pecjadus?
12Sintnt chistu, Gje al  dita:  A no  la zent sana ca 
bisgna dal miedi, ma ch malada. Ma zit a cjat fu s che
chistu al vu dii: j i vuj la miericordia, no il sacrifsi.
Pars che j i no soj vegnt par clam chej bojs, ma i
pecjadus.
14Alora i dispuj a sn vegns e a ghi n domandt: Coma a
ee che nu e i Farisos i fn din, ma i to dispuj a no lu
fn?15Gje al a rispundt: Coma a psini i invids dal
spou si in lut mentri che luj al  cun lu? Al rivar il timp
cuant che il spou a nol sar p cun lu, e alora a diunarn.
16Nisn al cus un toct di stfa grea ta un vistt vecju,
pars che il tacn al v a distacsi dal vistt e a sbreglu p
encjam. E nencja a no zar nisn a meti vin nuf in ta
bghis vcjs, che sin li bghis a si romparn e il vin al zar
a spndisi e li bghis a ruvinsi. No, al zar invensi a meti il
vin in ta bghis nvis, che cuss chl e che ltris a si
preservarn.




La Muarta e la Malada

18Mentri cal dieva chistu, un daj cpos a si  zenoglt
davnt di luj e al  dita: Me fia a  apna muarta; ma vn e
mtighi la man intr e ic a vivar. Gje al  levt s e a
ghi zt davu, e cuss a n ft i so dispuj.
20Prpit ta chl momnt l una fmina ca veva sufrt di
emoragia par ddis is a si  visint a li so splis e a ghi 
tocjt lrli da la so la mantelina. Dentri di s a pensava: Se
doma i rivi a tocjjghi la mantelina, i mi vuarirj.
22Gje a si  voltt e al  joduda: Dati coragju, fja, al 
dita, la to fede a ti  vuart. E da chel momnt la fmina a
era vuarida.
23Cuant che Gje al  entrt ta la cjaa dal capo e al  jodt i
flautscj e la zent ca si scalmanava, al  dita: Zit via. La
fiola a no  muarta, ma a  ca durms. Ma lu a ghi n ridt
davu.  Dopo che duta che zent a era stada butada fu, al 
zt dentri a al  cjapt la zovina pa la man, e ic a  levada
s. E di chl a si  parlt tant in ta dut il distrt.

La Vuarisin daj Svuarps e daj Mus

27Cuant cal  zt via di l, doj svuarps a ghi sn zs davu e
a lu n clamt: Miericordia di nultris, F di David!
28Na volta zt dentri, i svurps a ghi sn zs visn, e luj a ghi
 domandt: I crodiu prpit che j i posi f chistu?
S, Signu, a n rispundt.



29Alora a ghi  tocjt i vuj, dint: Secnt la vustra fede
chistu a vi vegnar ft; e la so vista a ghi  stada rimetuda.
Gje a ju  amons.  Vuardit che nisn a lu vegni a
savj. Ma lu a sn zs fu e a n sparpajt la nuvitt ta dut
il circondari.
32Mentri ca zvin fu, un omp cal era indemonit e ca nol
podeva parl al  stt partt l di Gje. E cuant che il
demoni al era stt scorst via, lomp cal era stt mut a si 
mett a parl. Chel scjp di zent ca era l atr a si  tant
maravet, e a  dita: Ma jt s ca ni tocja jdi ch in Israel.
34Ma i Farios a n dita: A  par grasia dal principe daj
demnis cal scorsa fu i demnis.

Masa Pus Lavoradus

35Gje al zeva par duti li sits e i pas, insegnnt ta li
sinagghis, predicjnt li buni nvis dal regnu e vuarnt ogni
malatia e aflisin. Cuant cal jodeva la zent al veva
compasin par lu, pars ca rin maltrats e sfins, coma
piris sensa pastu. Alora a ghi  dita ai so dispuj: Il
raclt al  grant, ma  a no  asj lavoradus.
38Domandjghi duncja al parn dal raclt di mand altri
lavoradus tal cjamp dal raclt.











Gje al Manda Fu i Ddis

10   Al  radunt i so ddis dispuj e a ghi  dt il podj di
scors fu i spris triscj e di vuar ogni mieria e maln.
2Chiscjus a sn i nns daj ddis apstuj: prin Simon (cal 
clamt Pieri) e so fradi Dra; Jacu, f di Zebedea, e so fradi
Zuan; Filp e Bartolomo; Toms e Mateo il publicn; Jacu
f di lfio, e Tado; Simon il Cananeo e Gjuda Iscarit, ca
lu  tradt.
5Chiscju ddis Gje al  mandt fu cun chisti istrusins:
No stit z fra i Genti e in taj pas daj Samaritns. Zit
invensi l da li piris pierddis di Israel. Cuant chi zis,
predicjit chistu, che il regnu dal cjel al  visn. Vuart i
mals, risusitit i muars, curit i levrus, scorsit fu i
demnis. Grtis a vi  stt dt, e grtis dit. No stit part
cun vultris ta la vustra sintura n ru n arznt n ram; no
stit part n sacht da vis, n na tunica in p, o snduj o
bastn, pars che il lavoradu al mereta il so mangj.
11In ta cualsiasi sitt o pas chi entris, zit in sercja di buna
zent e stit ta la so cjaa fin chi sis prons di part. Cuant chi
entris ta na cjaa, djghi il vustri salt. Se la cjaa a mereta,
lasit che la vustra pas a resti cun ch; sin partit la pas cun
vultris. Se cualchidn a nol vu davi il benvegnt e a nol
vu scolt li vustri perulis, scjasit il plvar daj vustri pi
cuant chi lasis la so cjaa o pas. I vi ds la verett, che tal
d dal judsi a sarn p tolerbilis Sodoma e Gomora che
chel pas l.


 16I vi mandi fu coma agnlis fra i lpos. Duncja vuardit di
si frbus coma i madrs e inocns coma li colmbis.
17Stit atns daj mis; pars ca vi consegnarn ai so
conclios e a vi flagelarn ta li so sinagghis. Par caua me i
saris parts davnt daj governatus e daj res coma
testimnis par lu e paj pagns. Ma cuant ca vi consgnin ta
li so mans, no stit davi pensj par chl chi vis da dii o par
coma chi lu diaris. Ta chej momns l a vi sar dt s chi
vis da dii, pars chi no saris vultris chi parlaris, ma il
Spirit di vustri Pari cal parlar in vultris.
21 Un fradi al tradir so fradi fin a la muart, e un pari so f; i
fioj a si ribelarn cuntra i so genitus e a ju farn mur.
Ducju i mis a vi odiarn par caua me, ma chej ca si
tegnarn furs fin a la fin a vegnarn salvs. Cuant chi
vegnis perseguits ta un post, scjampait ta naltri post. I vi
ds la verett: I no varis fint da viit duti li cits di Israel
prima cal vegni il F dal Omp.
24Un studnt a nol  p grant dal maestri, e nencja un servo
p dal so parn. A ghi basta al studnt di si coma il maestri,
e al servitu coma il parn. Se il capo da la cjaa al  stt
clamt Belzeb, cuant di p alora i so familirs!
26Alora no stit vej poura di lu. A no  nuja di platt ca nol
sar rivelt, o di platt ca nol vegnar manifestt. S chi vi
ds tal scur, dijlu a la lus dal d; e s chi vi conti ta la orela,
zit a predicjalu daj cops da li cjis. No stit vej poura di
chej ca cpin il cuarp ma ca no psin cop il spirit. Vit
invensi poura di Chl ca pl copavi tant lanima che il cuarp
in tal infir. Do psaris a no vgnini venddis par un schj?
E pur nencja una da li dos a colar in cjera sensa la volontt
dal vustri Pari. E encja i cjavij stes dal vustri cjaf a sn
dcjus conts. Cuss no stit vej poura; i valis amondi di p
sin di tanti psaris.
32Cuj ca mi ricogns davnt daj mis i ricognosarj encja j
davnt di me Pari cal  tal cjel. Chl che invensi a mi
rinegar, i rinegarj pur j davnt di me Pari cal  tal cjel.
34No stit pens chi sedi vegnt par part la pas ta la cjera. I
no soj vegnt par part la pas, ma la spada. Pars chi soj
vegnt par meti

              un omp cuntra so pari,
              na fja cuntra so mari,
              na nuara cuntra la so madona
              e i nems dal omp a sarn chej di cjaa so.

37Chl cal ama so pari o so mari p di me a nol  degnu di
me; cualsasi ca ghi vu ben a so f o a so fja p di me a nol
 degnu di me; e ogni un ca nol cjoj s la so crus par
vignmi davu a nol  degnu di me. Cualsasi cal cjata la so
vita a la pierdar, e cualsasi cal piert la so vita par me al
zar a cjatala.
40 Cualsiasi cal risif vultris, al risif me, e chl cal risif
me, al risif chel ca mi  mandt me. Cualsasi cal risif un
profeta pars cal  un profeta, al risevar il premiu ca ghi
speta a un profeta; e cualsasi cal risif un omp just coma
omp just, al vegnar ricompenst coma cal vn lomp just. E
se cualchidn a ghi d un got di aga a un di scju picinns
pars cal  un daj me dispuj, i vi ds la verett che par sigr
a nol pierdar la so ricompensa.

Gje e Zuan il Batista

11    Dopo che Gje al veva fint di djghi istrusins ai so
ddis dispuj, al  zt via di l par insegn e predicj taj
paes da la Galilea.
2Cuant che da la pren Zuan al a sintt s che il Crist al
steva fant, al  mandt i so dispuj a domandjghi: Sotu
tu chl cal veva da vign o i vinu da spet cualchidn altri?
4Gje al  rispundt: Tornit indavu e dijghi a Zuan s
chi sintis e i jodis: i svuarps a risvin la vista, i stuarps a
cjamnin, i levrus a sn vuars, i sors a sntin, i muars a
trnin a vivi, e il vanzeli a ghi vn contat ai puars. Benedt
al  chl ca no si scandaliea di me.
7Mentri che i dispuj di Zuan a zvin via, Gje a si  mett
a parl di Zuan a la zent ca ghi steva atr: Se sju zs a
jodi tat dert? Una cjana sbatda dal vint? Sin s chi sis
zs a jodi? Un omp vistt dut di bij vists? No, chej ca
vistsin bij vists a sn dcjus taj pals dal re. Alora s chi
sis zs a jodi? Un profeta? S, i vi lu ds j; e tant p che un
profeta. Chistu al  chl che di luj a  stt scrt:I mandarj il
me mesagr davnt di te, ca ti prepari la strada davnt di te.
11I vi ds la verett: fra chej nass da fminis a nol  maj
vegnt fu un p grant di Zuan il Batista: e pr il p bas tal
regnu dal cjel al  p grant di luj. Daj timps di Zuan il
Batista fin ads, il regnu dal cjel al  sufrt violensa e i
violns a si stn imparonnt di luj. Ducju i profs e chej da la
les a n profetit fin a Zuan. E si sis bojs da acetlu, chistu
al  chl Lja cal veva da vign.
16A s i psiu paragon chista generatin? A sn coma fruts
sints l dal marcjt che cuss a clmin ltris:

                    I vi vn sunt il flaut,
                    e vultris i no vis balt;
                    i vn cjantt un lamnt,
                    e vultris i no vis planzt.


18Pars che Zuan al  vegnt sensa n mangj n bevi, e a
din: Al  un demoni. Il f dal Omp al  vegnt mangjnt e
bevnt, e di luj a din: co un mangjn e cjochetn, amigo
daj publicns e daj pecjadus. Ma la sapiensa a vn
provada da li so peris.

Guj a li Sits ca no si Pentsin

20Alora Gje a si  mett a cridjghi a li sits indul che
cuasi ducju i miracuj a rin sts fs, pars ca no si vvin
pentt: Guj a te, Corasn! Guj a te, Betsida! Se i mircuj
ca sn sts fs l di vultris a fsin sts fs a Tiro e Sidona, a
si varsin pentt tant timp fa, cujerzdis in tela di sac e
sinia. Ma i vi ds chistu, che il d dal judsi a la varn
mancu dura chej di Tiro e Sodoma che vultris stes. E tu,
Caferno, i vegnaratu forsi levt in alt fin tal cjel? No, i ti
zars laj. Se i mircuj ca sn sts fs in te a fsin sts fs a
Sodoma, i ti sars durada fin al d di vuj. Ma i ti lu dis j
che tal d dal judsi a ghi sar mancu dura par Sodoma che
par te.

Ripou paj Stracs

25Ta chel stes timp Gje al  dita:  I vuj benediti, Pari,
Signu dal cjel e da la cjera, chi ti ghi s platt chisti rbis ai
svius e a chej ca sintndin, e i ti ghi li s riveldis ai fruts.
Si, Pari, pars che chistu al  stt il to plaej.
27Duti li rbis a mi sn stdis dtis dal me Pari. Nisn al
cogns il F coma il Pari, e nisn al cogns il Pari coma il F
e coma chej ca lu cognsin par via dal F.
28Vegnit ch cun me, dcjus vultris chi sis stracs muars,
che j i vi lasarj ripoa. Metjvi intr il me zuf e i
impararis da me, che j i soj dols e mil di cu, e i cjataris
il ripu pa li vustri nimis. Il me zuf al  fsil e il me
cargu al  lisj.

Il Signu dal Sabo

12    Ta chel timp l Gje al  past di Sabo paj cjamps di
furmnt. I so dispuj a vvin fan e a n tact a cjoj s spghis
di furmnt e a mangjlis. Cuant  che i Farisos a n jodt
chistu, a ghi n dita: co l che i to dispuj a stn fant s
ca no  permett di f di Sabo.
3Luj al  rispundt: No vju let s cal  ft David cuant
che luj e i so compajs a vvin fan? Al  zt dentri ta la cjaa
di Diu, e luj e i so compajs a si sn mets a mangj il pan
consacrtche a lu a no ghi era lcit di f, ma doma ai
prdis. O i no vju let ta la Les che di Sabo i prdis in tal
templi a profanjn il Sabo e a rstin lo stes sensa colpa? I vi
ds j che un p grant dal templi al  ch. Si vsis savt s ca
vlin dii chisti perulis, I vuj vej miericordia, no
sacrifsi, i no varsis condant i inocns. Pars che il F dal
Omp al  il Signu dal Sabo.
9Znt via di chel post l, al  zt ta la so sinagoga, e un omp
cu na man duta secjada al era l. E lu, ca zvin in sercja di
na scua par acu Gje, a ghian domandt: A ee lcit
cur di Sabo?
11A lu a ghi  dita: Se cualchidn di vultris al  na pira e
ch a ghi cola ta un buart di Sabo, a nol zarsia a cjapla e
tirla fu?
12Alora, cuant p valu cal  un omp di na pira! Duncja a 
lcit f dal ben di Sabo.
13E dopo a ghi  dita al omp: Slungja ch la to man. Cuss
al  slungjt la so man, ca ghi  stada vuarida coma che
altra. Ma i Farisos a sn zs fu e a si sn cunsults lun
cun laltri par distrilu.



Il Servitu dal Signu

15Ma savnt chistu, Gje a si  lontant da chel post. In
tncjus a lu n segut, e luj al  vuart ducju i so mals,
dinghi di no cont cuj cal era, cuss ca si realis s ca era
stt dita par bocja dal profeta Zaja:

                    18Ch al  il servitu chi i sielzt j,
          che j i ghi vuj ben e ca mi d plaj:
          s di luj i metarj il me Sprit
          e luj al proclamar la gjustisia fra li nasins.
          A nol barufar n al sigar:
          nisn al sintar la so vus ta li strdis.
          Una cana macjada a nol rompar,
          e un pavj fumignt a nol distudar,
          fin chal partar la gjustisia a vinsi.
          In tal so nn li nasins a pojarn la so speransa.

Gje e Belzeb

22Dopo a ghi n partt un indemonit, svurp e mut, e Gje
a lu  vuart, cuss cal podeva tant jdi che sinti. Duta la zent
a era maraveda e a  dita: Cal sedi stu chi il f di David?
24Ma cuant che i Farios a n sintt chistu a n dita: A 
doma in nn di Belzeb, principe daj demnis, che chistu
chi al f scjamp i demnis.
25Gje al cognoseva i so pensjs e a ghi  dita: Ogni regnu
dividt cuntra di s stes al v in ruvina, e ogni sitt o fama
dividuda cuntra s stesa a no podar tgnisi s. Se Satana al
casa fu Satana, al e dividt cuntra di se stes. Coma al farja
alora a tgnisi s il so regnu? E se j i casi fu i demnis in
nn di Belzeb, in nn di cuj a lu faranu i vustri fioj? E par
chl a sarn lu i vustri gjdices. Ma se j i mandi fu i
demnis in nn dal Spirit di Diu, alora i varis cun vultris il
regnu di Diu.
29E di nuf, coma al farsia un a z dentri da la cjaa di un
omp fuart e partjghi via duta la so roba se prima a nol les
s il omp fuart? Doma alora al podar robjghi dut.
30Chl ca nol  cun me al  cuntra di me, e chl ca nol cjj s
cun me al pirt dut. E alora i vi ds che ogni pecjt e
bestema a ghi sara perdonada ai mis, ma la bestema cuntra
il Spirit a no sar perdonada. Cualsasi cal ds na perula
cuntra il F dal Omp al sar perdont, ma cualsasi cal parla
mal dal Spirit Sant a nol sar perdont, n taj nustri timps n
taj timps da vign.
33Plantit un bon rbul e il so frutn al sar bon, o plantit un
rbul trist e il so frutn al sar trist, che lrbul a si lu cogns
dal so frutn. Grop di vparis, coma i podju vultris chi
sis triscj dii alc cal  bon? Pars ca  da un cu plen che
la bocja a parla. Lomp bon al genera rbis bnis dal bon
cal  dentri di luj, e lomp trist al genera rbis brtis dal
trist cal  dentri di luj. Ma i vi lu ds j che il d dal judsi i
mis a varn da rindi cont di ogni perula liera ca n parlt;
che da li to perulis i ti vegnars gjustifict, e da li to
perulis i ti vegnars condant.

Il Sen di Gjona

38Alora cualchi Fariso e mestri da la les a ghi  dita:
Maestri, i voln jdi un sen miraculus da te.
39Al  rispundt:  Una generasin trista e adulteroa a vu
jdi un sen miraculus! Ma a no risevar nisn sen fu che
il sen dal proft Gjona. Che coma che Gjona al  stt tre ds
e tre ns ta la pansa di un pes grant, cuss il F dal Omp al
restar par tre ds e tre ns tal cu da la cjera. I mis di
Nineva a si levarn s il d dal judsi cun chista generasin e
a la condanarn; pars che lu a si vvin pentt al predicj di
Gjona, e ads al  ch un p grant di Gjona. La Regina dal
Sud a si levar s al judsi cun chista generasin e a la
condanar; pars ca era vegnuda da li estremits da la cjera
par scolt il grant savj di Solomn, e ads un p grant di
Solomn al  ch.
43Cuant che un tristt di sprit al vn fu di un omp, al v in
ta poscj secs in sercja di cunfurt e a no lu cjata. Alora al
ds: I torni ta la cjaa chi i last.Cuant cal riva l, al cjata
la cjaa vujta, scovada neta e ben curada. Alora al v a cjj
altri sit spris p triscj di luj, e a vn a st l. E a la fin la
condisin di chel omp a  pu di prima. E cuss a sar cun
chista generasin trista.

La Mari e i Frdis di Gje

46Mentri che Gje al era encjam cal parlava cu la zent, so
mari e i so frdis a rin l di fu ca spetvin da parl cun luj.
Cualchidn a ghi  dita: To mari e to frdis a sn l di fu
ca sptin da parl cun te.



48E luj a ghi  rispundt: Cuj ca  me mari e cuj ca sn i me
frdis? Al stes timp, slungjnt la man virs i so dispuj al 
dita: Ch ca sn me mari e i me frdis; pars che cualsasi
cal f la volontt di me Pari cal  tal cjel al  me fradi e me
su e me mari.

La Parbula dal Semenadu

13     Chel d stes Gje al  zt fu da la cjaa e a si 
sintt in banda dal lac. Tanta di che zent a  tact a vignghi
atr che luj al  zt dentri di na barcja e a si  sintt ta ch,
mentri che la zent a era restada ta la riva. Alora a ghi 
contt tanti rbis in parbulis, dint: Un contadn al  zt
fu a semen la so siminsa, e mentri cal sparpajva la so
siminsa, part da la siminsa a colava tal so troj, e i usij a ghi
vegnvin davu e a ghi la mangjvin. Part a colava ta tern
glerus, cal nol veva tanta cjera buna. La siminsa a spuntava
fu sbit, pars ca era pucja cjera; ma cuant che il soreli al
tacava a scjald, i btuj a si bruvin e li plntis a si secjvin
pars ca vvin pucja rads. Altri simnsis a sn coldis taj
spincs, che cul cresi a sofogvin li planttis ca vegnvin s.
E altri simnsis a sn coldis ta cjera buna, indul ca ti n ft
un bon racltsent, sesanta o trenta vltis p di cuant ca era
stt sement. Chl cal  orlis, cal scolti ben.
I dispuj a ghi sn vegns visn e a ghi n domandt: Pars
i ghi prlitu a la zent in parbulis?
10E luj al  rispundt: La cognosensa daj segrs dal regnu
dal cjel a vi  stada data a vultris, ma no a lu. A chl cal ,
altri a ghi vegnar dt, e luj al var roba in abondansa. Ma
chl ca nol , a ghi vegnar cjlt encja s cal . A  par chl
che j i ghi parli in parbulis:

       Se ben ca vurdin, a no jdin;
       se ben ca sntin, a no sntin e a no capsin.

14E in lu i jodn aversi la profesia di Zaja, ca ds:

       I sintaris sempri ma i no capiris maj;
       i vuardaris sempri ma i no jodaris maj.
       A  par chl che i cus da la zent a si sn indurs;
       a fn fadja a sinti cu li so orlis,
       e a n siert i so vuj.
       Sin a jodarsin cuj so vuj,
       a sintarsin cu li so orlis,
       e a capirsin cuj so cus
       e a si convertirsin
       e j i ju vuarirs.

16Ma beneds a sn i to vuj pars ca jdin, e li to orlis pars
ca sntin. In verett i vi ds che tancju profs e mis juscj a
volvin tant jodi s chi ti js tu ma a no lu n jodt; e di sinti
s chi ti sns tu, ma a no lu n sintt.
18Scolta alora s ca significa la parbula dal semenadu:
Cuant che un al scolta la perula dal regnu dal cjel e a no la
caps, il malignu al vn e a si parta via s ca era stt sement
tal so cu. Chista a  la siminsa semenada tal troj. Chl cal
veva risevt la siminsa colada ta la cjera inglerada al 
lomp cal snt la perula e che a colp a la risif cun
contentesa. Ma sicoma ca nol  na rads, al durar doma un
puc di timp. Cuant che brs timps e persecusins a vgnin
par via da la to perula, al cola j in ta puc timp. Chl cal
veva risevt li simnsis coldis taj spincs al  lomp cal snt
la perula, ma li preocupasins di st vita e lingn daj bes a
li sofoghjn e a no ghi permtin di f frut. Ma chl cal veva
risevt la siminsa colada ta la cjera buna al  chel omp cal
snt la perula e a la caps. Al prods un raclt ca ghi rnt
sent, sesanta o trenta vltis di p di s cal veva sement.



La Parbula da li Erbtis

24Gje a ghi  contt naltra parbula: Il regnu dal cjel al 
coma un omp cal  sement siminsa buna tal so cjamp. Ma
mentri che dcjus a durmvin, al  vegnt il so nemc e a ghi
 sement erbtis tal cjamp di furmnt, e dopo al  zt via.
Cuant che il furmnt al  tact a cresi e a but fu li spghis,
alora encja li erbtis a si sn ftis jdi.
27I servitus a sn zs a cjat il so parn e a ghi n dita: Sir
parn, i no tu sement siminsa buna ta to cjamp? Da indul
ca sn vegndis li erbtis?
28Un nemc me al  ft chistu, al a rispundt.
I servitus a ghi n domandt: Vutu chi zini a tirlis fu?
29No, al  rispundt, pars che cul tir s li erbtis, i
podis tir s da li rads encja il furmnt. Lasait ca crsin
insimit fin ca vn ora da la seadra. Incovolta i ghi diaraj
a chej ca zarn a cjap s il raclt: Prima cjapit s li erbtis
e fjlis s in fs par brulis; e dopo cjapit s il furmnt e
partilu tal me solr.

La Parbula da la Snapa e dal Levn

31A ghi  contt naltra parbula: Il regnu dal cjel a  coma
na siminsa di snapa che un omp al  zt a semen tal so
cjamp. A  la p psula da li vustri simnsis, ma cuant ca crs
a  la planta p granda dal ort, e a doventa un morr , cuss
che i usij da laria a vgnin a pojasi ta li so brghis.
33E a ghi  contt naltra parbula: Il regnu dal cjel al 
coma il levn che na fmina a cjoj s e a insembra cu na
buna miura di farina fin ca  dut ben impastt.
34Gje a ghi  contt duti sti rbis a la zent in parbulis; a
no ghi  dita nuja sensa u na parbula. Cuss a si  avert
s ca era stt dita par bocja dal profet:

       I vierzarj la me bocja in parbulis,
       i diarj rbis platdis fin da la creasin dal mont.

Spiegasin da la Parbula da li Erbtis

36Alora al  last duta la zent e al  zt dentri da la so cjaa. I
so dispuj a sn zs a cjatalu e a ghi n dita: Cntini s ca
vu dii la parbula da li erbtis dal cjamp.
37Luj al  rispundt: Chl cal  sement la siminsa buna al 
il F dal Omp. Il cjamp al  il mont, e li simnsis bnis a sn
i fs dal regnu. Li erbtis a sn i fs dal mal, e chl ca li
semena al  il diu. La seadura a rapreenta la fin dal timp, e
chej ca cjlin s il raclt a sn i nzuj.
40E coma che li erbtis a sn respdis s e brudis tal fuc,
cuss a sar a la fin dal timp. Il F dal Omp al mandar fu i
so nzuj, e chej a gjavarn fu dal so regnu duti che erbtis
ca cauin il pecjt e dcjus chej ca fn dal mal. Lu a ju
butarn tal fuc da la forns, indul cal sar il planzi e il
scrisul daj dincj. Alora i juscj a luarn coma il soreli tal
regnu dal Pari. Chl cal  orlis, cal scolti.

La Parbula dal Teoru Platt e da la Perla

44Il regnu dal cjel al  coma un teoru platt ta un cjamp.
Cuant che un omp a lu  cjatt, a lu  platt di nuf, e dopo,
plen di contentesa, al  vendt dut s cal veva e al  crompt
chel cjamp.

45E di nuf, il regnu dal cjel al  coma un comercjnt cal v
in sercja di prlis. Cuant chan d cjatada una amondi
presioa, al v a vendi dut s cal  par crompsila.


La Parbula da la Reit. Profeta Sensa Onu

47Il regnu dal cjel al  encja coma na rit tirada j tal lac, ca
cjapa duti li srtis di pes. Cuant ca era plena, i pescjadus a
ln tirada ta la riva, indul ca si sn sints j par meti taj
zis ducju i pes bjs e but via chej triscj. A sar cuss
encja a la fin dal timp. I nzuj a vegnarn par spart i triscj
daj juscj e but i triscj tal fuc da la forns, indul cal sar
il planzi e il strisul daj dincj.
51I vju capt duti sti rbis? a ghi  domandt Gje.
S, a n rispundt.
52E luj a ghi a dita: Alora ogni mestri da la les cal s s cal 
il regnu dal cjel al  coma il parn di na cjaa cal parta fu
dal so camarn terus nufs e vcjus.
53Cuant che Gje al veva fint da cont chisti parbulis, al 
zt via di l. Rivt tal so pas, al  tact a insegnjghi a la
zent in ta la so sinagoga, e lu a rin maraves. Indul al
ja stu omp risevt chista sapiensa e impart a f scju
mircuj? a n domandt. A nol ee chistu il f dal
carpentj? Il nn di so mari a nol ee Maria, e a no soni i so
frdis Jacu, Bepi, Simon, e Gjuda? E li so sus a no soni
dtis ch cun nultris? Da indul al ja vt stu omp dtis
chisti rbis? E a si sn sints dcjus scandalis.
Ma Gje a ghi  dita: Doma tal so pas e ta la so cjaa un
profeta al  sensa onu.
58E a nol  ft ul tancju mircuj par via ca vvin tanta
mancjansa di fede.

Zuan Batista al vn Decapitt

14    In ta chel timp l il tetrarca Erod al veva sintt li
stris ca contvin di Gjeu, e a ghi  dita ai so consilirs:
Stu ch al  Zuan il Batista risusitt daj murs! A  par chl
cal sta fant miracuj.
3Alora Erod al  arestt Zuan e incjadent a butt in pren
par caua di Erodia, la fmina di so fradi Filip, pars che
Zuan a ghi veva dita: A no ti  lcit di tgnila. Erod al
voleva cop Zuan, ma al veva poura dal ppul, pars ca lu
considervin un proft.
6Tal d dal complen di Erod la fja di Erodia a  balt par
lu, e Erod al era restt cuss contnt ca ghi veva promett
sot zuramnt di djghi cualsasi roba ca voleva. E ic,
stusigada da la mari, a ghi  dita: Dami ta un plat il cjaf di
Zuan il Batista. Il re al era puc contnt, ma a caua dal so
zuramnt e daj so invids, al  ordint ca si fs coma ca
voleva ic, e Zuan al  stt decapitt ta la so pren. Il so cjaf
al  stt partt dentri ta un plat e a ghi  stt dt a la fantata,
e ic a ghi lu  partt a so mari. I dispuj di Zuan a sn
vegns a cjoj il so cuarp e a lu n sotert. Dopo a sn zs a
dighilu a Gje.

Gjeu a ghi d da Mangj a Mirs

13Cuant che Gje al  sintt s ca era susedt, al  zt besu
cu na barcja ta un post solitari. Sintnt chistu, tanta zent daj
pas a ghi  zuda davu a pi. Cuant che Gje al  rivt ta la
riva e al  jodt duta sta zent, al  vt compasin e al 
vuart i so mals.
15Cul vign da la sera, i dispuj a si sn visins e a ghi n
dita: Chistu post al  lontn e dert, e a si st fant tars.
Manda via duta chista zent, ca psi z taj so pas a crompasi
alc da mangj.
16Gje al  replict: A no ocr ca zdin via. Djghi vultris
alc da mangj.
17I vn doma sinc pagnchis di pan e doj pes, a n
rispundt.
18Partimilis ch a mi, al  dita. E a ghi dita a la zent di
sintasi j ta lerba. Cjapnt s li sinc pagnchis e i doj pes,
al  vuardt in alt tal cjel, dint grsis, e al  rt li pagnchis
a tocs. Dopo a ghi ju  ds ai dispuj, e i dispuj a ghi ju n
ds a la zent. Dopo che dcjus a vvin mangjt avonda, i
dispuj a n cjapt s ddis zis di tocs ca rin vanss. Il
nmar di chej ca vvin mangjt al era di circa sincmil mis,
sensa cont fminis e fioj.

Gje al Cjamina su lAga

22Sbit dopo Gje al  ft mont ta la barcja i so dispuj e a
ghi  dita di z davnt di luj ta che altra banda, intnt che luj
a si vars rangjt a dispirdi la zent. Dopo vejla dispierduda,
al  zt s ta na montagna a pre. Cuant ca era rivada la
sera, al era la s besu, ma la barcja a era a na buna distansa
da la cjera, sbatuda da li ndis par via dal vint contrari.
25Ma durnt la cuarta ora da la nt Gje a ghi  zt cuntra,
cjaminnt tal lac. Cuant che i dispuj a n jodt cal
cjaminava tal lac, a n cjapat na poura mata. Al  un
spirit, a n dita, e a si sn mets a sig da la poura.
27Ma Gje a ghi  sbit dita: Djsi coragju. I soj j. No
stit vej poura.
28Signu, si ti ss tu, al  replict Pieri, dimi di vign l
di te su laga.
29Vn, a ghia dita.
Alora Pieri al  zt fu da la barcja, e al  tact a cjamin su
laga virs l cal era Gje. Ma cuant cal  sintt il vint al 
cjapt poura e, tacnt a infondasi, al  sigt: Signu,
slvimi!
31Gje al  sbit butt fu la man, a lu  cjapt e a ghi 
dita: Omp di pucja fede; pars itu dubitt?
32E cuant ca sn monts s ta la barcja, il vint al  calt.
Alora chej ca rin ta la barcja a si sn mets a adoralu,
dint: Ti ss prpit if F di Diu.
34A la fin da la traversda, a sn sbarcjs a Genaret. E
cuant che i mis di chel post a an savt cal era Gje, a n
ft cori la vus atorotr di dut chel post. La zent a ghi 
partt ducju i so mals e a lu  pret di las ca ghi tocjsin
lorli da la so mantelina, e dcjus chej ca lu n tocjt a si sn
vuars.

S Cal Incuinal Omp

15    Alora cualchi Fario e cualchi maestri da la les a sn
vegns a cjat Gje da Gjerualem e a ghi n domandt:
Pars a rmpini i to dispuj li unsis daj vcjus? A no si
lvin li mans prima da mangj!
3Gje al  rispundt: E pars i rompiu vultris il
comandamnt di Diu in nn da la vustra tradisin?
4Pars che Diu al  dita: Onorit il pari e la mari e Chel
cal maleds so pari o so mari a  mij cal mori. Ma vultris
i diis che se un omp a ghi ds a so pari o a so mari
Cualsasi asistensa chi vis risevt da me al  un regl chi
ghi faj a Diu, a no ghi rint p onu a so pari. Fant cuss i
rinegis la perula di Diu in nn da la vustra tradisin.
Ipcris chi sis! Zaja al veva ran cuant cal  cuss
profetit su vultris:
8Chistu ppul a mi onra cuj so lvris, ma i so cus a sn
lontns da me. 9A mi adorjn invn; a insgnin dutrnis e
precs daj mis.
10Gje al  clamt la zent visn e a ghi  dita: S cal v ta
la bocja di un omp a no lu contamina; a  s ca vn fu da
la so bocja ca lu contamina.
12Alora i dispuj a ghi sn zs atr e a ghi n domandt: I
satu che i Farios a si sn ufinds cuant ca n sintt
chistu?
13Al  rispundt: Ogni planta che il me Pari cal  tal cjel a
nol  plantt a vegnar tirada s da li radis. Lasju st; a sn
gudis svurbis. Se un svuarp al guida naltri svuarp, ducju
doj a colarn ta un fosl.
15Pieri al  dita: Spighini la parbula.
16Ma i sju encjam cuss durs di cjaf? Gje a ghi 
domandt. No jodju che cualsasi roba ca vn metuda in
bocja a v tal stmit e dopo a v fu dal cuarp? Ma li rbis
ca vgnin fu da la bocja a vgnin dal cu, e chstis a
contaminjn il omp. Pars che dal cu a vgnin fu pensjs
brus, omicidios, adultris, imoralits sesuls, rapnis,
testimoninsis flsis, bestmis. Chstis a sn li rbis ca
contaminjn il omp; ma il mangj cu li mans sprcjs a nol
contamina il omp.

La Fede da la Fmina Canana

21Lasnt chel post l, Gje a si  ritirt ta la zona di Tir e
Sidn. Na fmina Canana di chel post l a ghi  zt visn
planznt: Signu, f di David, piett di me! Me fja a 
tormentada daj demnis.
23Gje a nol  rispundt nencja na perula. Alora i so
dispuj a ghi sn zs visn e a lu n implort: Mndila via,
ca no f altri che plnzini davu.
24Al  rispundt: I soj stt mandt doma pa li piris
pierddis di Israel.
25La fmina a  vegnuda e a si  inzenoglt davnt di luj.
Signu, jdimi!a  dita.
26Al  replict: A no  just cjjghi il pan ai fruts par
butjghilu ai so cjans.
27S, Signu, a  dita,  ma encja i cjans a mngjn li frigjs
ca clin da la tula dal parn.
28Alora Gje al  rispundt: Fmina, i ti s na granda fede!
I farj coma chi ti vus! E so fja a  stada vuarida ta che
stesa ora.

Gje a ghi d da Mangj ai Cuatri Mil

29Gje al  last chel post e al  zt ta li bndis dal Mar di
Galilea. L al  zt s ta na culina e a si  sintat j. Tanta
zent a  rivada l cal era, partant i sus, i svurps, i strupis, i
mus e tncjus encjam ca n last l ai so pi; e luj a ju 
vuars. Il ppul al era restt maravet al jdi che il mut al
parlava, il strupit al era vuart, il sut al cjaminava, e il
svuarp al jodeva. E al laudava il Diu di Israel.
32Gje al a clamt visn i so dispuj e a ghi  dita: Duta
chista zent a mi f du; a sn tre ds ca  ch cun me e a no 
nuja da mangj. I no vuj mand via nisn plen di fan, pars
cal  bon da col j pa la strada.
33I so dispuj a n rispundt: Indul i zinu a cjat asj pan
ta stu dert par sfam duta st zent?
34Cuanti pagnchis i vju? al  domandt Gje.
Sit, a n rispundt, e cualchi pest.
35A ghi  dita a la zent di sintsi in cjera. Dopo al  cjapt s
li sit pagnchis e il ps, e dopo vej ft i so ringrasiamns, a
ju  ros a tocs e a ghi ju  ds ai so dispuj, e chej al ppul.
Dcjus a n mangjt e a si sn sints sodisfs. A la fin, i
dispuj a n cjapt s cualchi bil zj di tocs di pan ca rin
vanss. Il nmar di chej ca vvin mangjt al era cuatri mil,
sensa cont feminis e fioj. Dopo che Gje al veva mandt
via la zent, al  montt ta la barcja e al  zt ta la zona di
Magadan.

La Domanda di un Sen

16    I Farios e i Saducos a sn zs l di Gje e a lu n
tentt cu la domanda di fjghi jodi un sen dal cjel.
2Al  rispundt: Cuant ca vn la sera i diis A far bun
timp pars che il cjel al  ros, e a la matina Vuj a vegnar
un temporl pars che il cjel al  ros e nult. I savis coma
interpret laspit dal cjel, ma i no sis bis da cap i sens
daj nustri timps. Una generasin trista e adulteroa a vuarda
par sens miraculus, ma a non var nencja un, aldifu dal
sen di Gjona. Gje al  dopo zt via e a ju  lass l.

Il Levn daj Farios e daj Saducos

5Cuant ca rin zs ta che altra banda dal lac, i dispuj a si
vvin dismintit di part il pan. Stit atns, a ghi  dita
Gje. Stit atns dal levn daj Farios e daj Saducos.
7Parlnt fra di lu, a n dita: A  pars chi no vn partt il
pan.
8Savnt s ca divin, Gje a ghi  domandt: mis di
pucja fede, pars i stju dint chi no vis pan? I no sju
maj bjs da cap? I no vi recuardju da li sinc pagnchis paj
sinc mil, e daj zis ca sn vanss? Coma i fju a no cap
che j i no vi parlvi di pan? Ma stit atns dal levn daj
Farios e daj Saducos. Alora a n capt ca no ghi steva
dint di st atns dal levn ut tal pan, ma daj insegnamns
daj Farios e daj Saducos.

La Confesin di Pieri

13Rivt ta la regin da la Cearea di Filp, Gje a ghi 
domandt ai dispuj: Cuj a pnsia la zent cal sedi il F dal
Omp?
14A n rispundt: Cualchidn al ds Zuan il Batista; ltris a
din Lja; e ltris Gjeremja o un daj profs.
15Ma vultris? al  dita. Cuj i diju chi sedi?
16Simon Pieri al  rispundt: Tu i ti ss il Crist, il f dal Diu
vivnt.
17Gje al  rispundt: Tu i ti ss benedt, Simon f di
Gjona, pars che chistu a no ti  stt rivelt dal omp, ma dal
me Pari cal  tal cjel. E i ti ds chi ti ss Pieri, e in ta st
piera i metarj s la me gliia, e li purtis dal infir a no
zovarn cuntra di ic. I ti darj li clafs dal regnu dal cjel; dut
s chi ti lis ta la cjera al sar let in tal cjel, e dut s chi ti
dislis ta la cjera al sar dislet tal cjel.
20Dopo al  vit i dispuj di no dighi a nisn cal era il
Crist.



Gje al Anuncja la so Muart

21Da chel momnt l, Gje al  tact a dighi ai so dispuj
ca ghi tocjar z a Gjerualem e sufr tant par man daj
ansins, daj capoprdis e daj mastris da la les, e cal vegnar
copt e che tre ds dopo al risusitar.
22Pieri a lu  tirt in banda e a ghi  dita rbis. Maj,
Signu! a ghi  dita. Chistu a no ti susedar maj a ti!
23Gje a si  voltt e a ghi  dita a Pieri: Va via di ch,
Satana! Tu ti mi intrghis e basta; i no ti s in mins li rbis di
Diu, ma li rbis daj mis.
24Dopo Gje a ghi  dita ai dispuj: Se un al vu vign
davu di me, al  di rineg se stes e cjap s la so crus e
segumi. Pars che cualsasi cal vu salv la so vita, a la
pierdar; ma cualsasi cal pirt la so vita par me, a la cjatar.
Se ghi zovarja a un omp di vj dut il mont sal v a pierdi
la so anima? O s cal pl d un omp in cambiu da la so
anima? Il f dal Omp al vegnar in ta la gloria di so Pari cuj
so nzuj, e dopo al premiar ogni un secnt s cal  ft. I vi
ds la verett, che cualchidn di chej ca sn ch a no
gustarn la muart prima di vej jodt il f dal Omp entr tal
so regnu.

La Trasfigurasin

17   Dopo sis ds Gje al  cjapt s Pieri, Jacu, e Zuan,
fradi di Jacu, e a ju  partsdoma luta na montagna
alta. Ul a si  trasfigurt davnt di lu. La so mua a  brilt
coma il soreli, e i so vists a sn dovents blancs coma la
lus. Tal stes momnt a n jodt Mo e Lja ca parlvin cun
Gje.
4Pieri a ghi  dita a Gje: Signu, a v ben che nu i sini
ch. Si ti vus, i prepari tre tndisuna par te, una par
Mo, e una par Lja.
5Mentri cal parlava, una nula luminoa a ju  ingluss s, e
na vus da la nula a  dita: Chistu al  me F, che j i ghi
vuj ben; di luj i soj tant contnt. Scoltjlu ben!
6Al sinti chistu i dispuj a sn cols in cjera, cu la mua in
j, teroris. Ma Gje a ghi  zt visn e a ju  tocjs.
Levit s, a ghi  dita, No stit vej poura. Alsnt i vuj a
no n jodt p nisn, fu che Gje.
9Vignnt j da la montagna, Gje a ghi  comandt: No
stit dighi a nisn s chi vis jodt prin che il F dal Omp a
nol sedi risusitt.
10I dispuj a ghi n domandt: Pars alora i mastris da la
les a dini che Lja al  da vign prima?
11Gje al  rispundt: A e vera che Lja al vn e al metar
a post dut. Ma i vi ds chistu, che Lja al  belza vegnt e a
no sn bjs da cognsilu, ma a ghi n ft s ca volvin. Ta la
stesa maniera il F dal Omp al zar a sufr ta li so mans.
Alora i dispuj a n capt che luj a ghi steva parlnt di Zuan
il Batista.

La Vuarisin dal Frut Epiltic

14Cuant ca sn rivs l di un scjp di zent, un omp al  zt
visn di Gje e si  inzenoglt davnt di luj.
Signu, i vuj chi ti vdis piett di me f, al  dita. Al 
epiltic e al sufrs tant. Al cola spes tal fuc o in ta laga. I
ghi lu i partt ai to dispuj, ma lu a no n podt vuarlu.
17O generasin di zent perversa e di pucja fede, al 
rispundt Gje, par cuant timp i varju da st cun vultris?
Par cuant timp i ju da sufrvi? Partimi ch il frutt. Gje
al  cridt il demni, cal  vegnt fu dal frut, e da chel
momnt il frut al  restt vuart.
19Alora i dispuj a si sn tirs in banda cun luj e a ghi n
domandt: Pars i no podvinu caslu fu nultris?
20Al  rispundt: Pars chi no vis abastansa fede. I vi ds la
verett, che encja se la vustra fede a  psula coma un
gragnl di snapa, i podis dighi a chista montagna
Mviti da ch a l e ic a si movar. Nisuna roba a vi sar
impusbula.
22Cuant ca sn rivs insimit a Galilea, luj a ghi  dita: Il F
dal Omp al vegnar tradt in ta li mans daj mis. Al vegnar
copt, e al ters d al tornar a vivi. E i dispuj a rin plens
di dolu.

Il Tribt pal Templi

24Dopo che Gje e i so dispuj a rin rivs a Cafernau, chej
ca scudin li tsis daj doj dracmas a sn zs l di Pieri e a
ghi n domandt: Il to maestri a nol pja li tsis dal
templi?
25S ca lu f, al  rispundt.
Cuant che Pieri al  vegnt in cjaa, Gje al  stt il prin a
parl. Se pnsitu, Simon? al  domandt. Da cuj a cjjni i
governns da la cjera li so tsis e tribsdaj so fioj o da
ltris?
26Da ltris, al  rispundt Pieri.
Alora i fioj a sn eents, Gje a ghi  dita. Ma par chi
no zini a ufndiju, v tal lac e tira fu il mp. Il prin ps cal
v a cjapsi, trilu s e virzighi la bocja, che dentri al var
na moneda di cuatri dracmas. Cjj la moneda e djghila a
lu pa li to tsis e pa li mes.

Il P Grant tal Regnu dal Cjel.
18   Ta chel timp l i dispuj a si sn visins a Gje e a
ghian domandt: Cuj cal  il p grant tal regnu dal cjel?
2Al  clamt un frutt e a lu  ft st cun lu. E al  dita: I
vi ds la verett, che si no cambiis e i doventis coma i
fruts, i no entraris maj tal regnu dal cjel. Duncja, cualsasi
cal doventa picinn coma stu frutt al sar il p grant tal
regnu dal cjel.
5E cualsasi cal risif un frutt coma chistu in nn me a mi
risif me. Ma se un al parta un di scju fruts ca crdin in me
a cometi un pecjt, a sars mij par luj ca si mets atr dal
cul una piera di mus da muln e ca si innegs tal p profnt
dal mar.
7Guj al mont paj scnduj! I scnduj a vn a susdi, ma guj
al omp ca ghi  la caua! Se la to man o il to pi a ti fa pecj,
tjlu e btilu via. A  mij chi ti ntris ta la vita sturpit o
sut che vej do mans o doj pi e vign butt tal fuc eterno.
E se il to vuli a ti f comti un pecjt, gjvilu fu e btilu
via. A  mij par te di tac a vivi cun un vuli e basta che
vjni doj e vign butt tal fuc dal infir.
10Stit atns da no dispres un di scju fruts, chi vi ds j
che i so nzuj tal cjel a jdin sempri la mua di me Pari cal 
tal cjel.
11Pars che il F dal Omp al  vegnt par salv chl cal era
pierdt.
12S pensiu? Se un omp al  sent piris, e una di chs a si
pirt, a nol lsia li novantanuf par z in sercja di ch ca 
pierduda? E i vi ds la verett che sa la cjata al  p contnt
di ch che di dtis che altri piris ca no si rin pierddis. E a
 prpit cuss cul vustri Pari cal  tal cjel, ca nol vu che
nisuna da li so piris a zedi pierduda.

La Colpa dal Fradi

15Se to fradi al comt un pecjt cuntra di te, dighi in
cunfidensa cual cal  il so pecjt. Sa ti scolta i ti vars
guadagnt un fradi. Ma sa no ti scolta, parta cun te una o
dos persnis che la roba a vegni stabilida di front di doj o tre
testimnis. Se dopo a nol vu scolt nencja chscjus, v a
dighilu a la gliia; e sa nol scolta nencja la gliia, alora
trtilu coma un pagn o un publicn.
18I vi ds la verett: Cualsasi roba chi leis insimit ch in
cjera a sar leda in tal cjel, e cualsasi roba chi disleis ch
in cjera al sar dislet in tal cjel.
19I vi ds ncja che se doj di vultris i sis dacrdu su s
chi domandis, al sar ft dal me Pari cal  tal cjel. Pars
che indul che doj o tre a si mtin dacrdu in nn me, j i
sarj cun lu.

La Parbula dal Servitu Spiett

21Alora Pieri a si  visint a Gjeu e a ghi  domandt:
Signu, Cuanti vltis i ju da perdonjghi a me fradi par
vej pecjt cuntra di me? Fin a sit vltis?
22Gje a ghi  rispundt: I ti lu ds j, no doma sit vltis,
ma setantasit vltis.
23Alora il regnu dal cjel al  coma un re cal voleva f i cons
cuj so servitus. Apna tact a f i cons, un omp ca ghi era
debitu di deisml talns a ghi  stt partt davnt. Sicoma
ca nol podeva paj il so dbit, il parn al veva ordint che
luj, la so fmina e i so fioj e dut s cal veva a vegnsin
vends par paj il so dbit.
26Il servitu a si veva inzenoglt davnt di luj, e a lu veva
pret: Vit pasiensa di me, che j i vi pajarj il dbit. Il
parn dal servitu al  vt piett di luj e dopo vej cancelt il
dbit a lu  last z.
28Ma cuant che il servitu al era zt fu, al  cjatt naltri
daj servitus cal veva un dbit cun luj di sent dnars. A lu 
cjapt e tact a strnzilu pa la gola. Pjmi il to dbit! a ghi
 comandt.
29Il so compaj a si  mett in zenogln e a lu a pret: Ti s
di vej pasiensa cun me, che j i ti tornarj dut.
30Ma al  rifiutt. Invensi al  zt via e al  ft meti lomp in
pren fin ca nol vars pajt il so dbit. Cuant che i altri
servitus a n jodt s ca era susedt, a sn zs a cjat il
parn e a ghi n contt dut s ca era susedt.
32Alora il parn al  mandt a clamlu. Spiett di servitu,
a ghi  dita, I i cancelt dut il to dbit pars chi ti mi vvis
pret di falu. I no varsitu di vej vt compasin dal to
compj coma chi li vuda j par te? Dut rabit, il parn a
ghi lu  dt in man ai vuardins par ca lu tortursin fin ca
nol vs pajt dut il so dbit.
35In ta chista maniera il me Pari celst al tratar ogni un di
vultris si no ghi perdonis di cu ai vustri frdis.

Divrsiu

19    Cuant che Gje al veva fint di dii chisti robis, al 
last la Galilea e al  zt ta la regin da la Gjudea ca  ta che
altra banda dal Gjordn. Tanta zent a ghi  zt davu e luj al
 vuart i mals ul.
3Cualchi Fario a ghi  zt visn par mtilu a la prova. A
ghi n domandt: A ee lcit par un omp di divorsisi da la
so fmina par cualsasi ran?
4No veju let, al  rispundt, che al insi il Creatu a ju
 fs mascju e fmina e al  dita che
5par chl un omp al lasar il pari e la mari par unsi cu la so
fmina, e che i doj a sarn una cjar? Alora a no sn p doj,
ma un. Duncja s che Diu al  mett insimit, ca nol vegni
p separt dal omp.
7Alora pars, a n domandt, al ja Mo ordint che
lomp a ghi ds a la fmina un certifict di divrsiu e ca la
mands via?
8Gje al  rispundt: Mo a vi  permett di divorsi li
vustri fminis pars chi vvis i cus durs. Ma a no  stt
cuss fin dal insi. I vi ds che ogni un cal divorsia la so
fmina, fu che par rans di infedeltt matrimonil, e al
spoa naltra fmina al comt adulteri.
10I so dispuj a ghi n dita: Sa  cuss fra omp e fmina,
alora a  mij no spoasi.
11Gje al  rispundt: No dcjus a sn bojs da cap chistu,
ma doma chej ca ghi  stt dt di capilu. Pars che
cualchidn al  enc par via che cuss al  nast; ltris a sn
sts fs cuss daj mis; e ltris a n rinuncjt al matrimoni
pal regnu dal cjel. Chl cal pl cap chistu, ca lu capisi.

Gje e i Fruts

13Alora i fruts a ghi sn sts parts a Gje, che luj al pods
tocjju cu li so mans e pre par lu. Ma i dispuj a ghi n
dita rbis a chej ca ju n parts l.
14Gje al  dita: Lasit che i fruts a vgnin ch di me, e no
stit impedju, pars che il regnu dal cjel al  par chej ca sn
coma lu. Dopo ca ghi veva pojt li mans intr, al  part
via pa la so strada.


Il Zvin Sir

16Ads un omp a ghi  zt visn di Gje e a ghi  domandt:
Maestri, cuali rbis bnis i ju da f par otegni la vita
eterna?
17Pars i mi domnditu di s cal  bon? Gje a ghi 
rispundt. Doma Un al  bon. Si ti vus otegni la vita
eterna, ubids i comandamns.
18Cuaj comandamns? lomp al  volt savj.
Gje al  rispundt: Nosta cop, nosta comti adulteri,
nosta rob, nosta d testimoniansa falsa, rndighi onu a to
pari e a to mari, e trata ben il to visn coma te stes.
20I ju i belz oservs dcjus, al  dita il zvin. S ca mi
mancja?
21Gje al  rispundt: Si ti vus si perft, v, vnt dut s
chi ti s e djghilu ai puars, e i ti vars un teoru in tal cjel.
Dopo vn davu di me.
22Cuant che il zvin al veva sintt chistu, al era zt via
malcontnt, pars cal era amondi sir.
23Alora Gje a ghi  dita ai so dispuj: I vi ds la verett,
ca  difsil par un sir di entr tal regnu dal cjel. E i vi ds
pur chistu, ca  p fsil par un caml di pas pal but di na
guiela che par un sir di entr al regnu di Diu.
25Cuant che i dispuj a n sintt chistu a sn rests dcjus
maraves, e a n domandt: Ma cuj alora al podarja
salvsi?
26Gje a ju a vuards e a ghi  dita: Pal omp chistu al 
impusbul, ma par Diu dut a  pusbul.
27Pieri a ghi  rispundt: I vn dt dut s par vign davu di
te! Se sarja alora di nultris?
28Gje a ghi  dita: I vi ds la verett: Al rinovamnt di duti
li rbis, cuant che il F dal Omp al sar sintt tal so trono
glorius, vultris chi mi vis segut i saris encja vultris
sints ta ddis trnos, par gjudic li ddis tribs di Israel. E
dcjus chej ca n last cjis o frdis o sus o pris o mris
o fioj o cjamps par vign cun me a risevarn sent vltis di p
e a ereditarn la vita eterna. Ma tancju di vultris chi sis
prins i saris ltins, e tncjus chi sis ltins i saris prins.

La Parbula daj Vendemadus

20    Il regnu dal cjel al  coma un parn di cjaa cal  zt
fu di matina bunora par cjata zent ca ghi lavors a zornada
ta la vigna. A si  mett dacordu cun lu di pajighi un
dnar al d e a ju  mands ta la vigna.
3Visn da la tersa ora al  zt fu e al  jodt ltris ca stevin
in plasa sensa nuja da f. A ghi  dita: Zit encja vultris a
lavor ta la me vigna, e i vi pajarj s ca  just. Cuss a sn
zs.
Al  zt fu di nuf visn da la sesta ora e da la nona ora, e
al  ft la stesa roba. Visn da la undiceima ora al  zt fu
di nuf e an d jods ltris ca stvin l dibnt. A ghi a
domandt: Pars i steju ch duta la zornada sensa f nuja?
7 Pars che nisn a ni  dt lavoru, a n rispundt.
Alora a ghi  dita: Zit encja vultris a lavor ta la me
vigna.
8 Rivada la sera, il parn da la vigna a ghi  dita al so
castaldu: Clama i vendemadus e djghi la so paja, tacnt
cuj ltins ca n tact a lavor e finnt cuj prins.
9Chej ca vvin tac atr da la undiceima ora a si sn
visins e ogni un al  risevt un dnar.
10Alora cuant ca sn vegns indavnt chej ca vvin tact par
prins, a si spetvin di risevi di p. Ma encja ogni un di
chscjus al  risevt un dnar. Cuant ca lu n risevt, a n
tact a lamentasi cuntra il parn. Chej mis ca sn vegns
ltins a n lavort doma na ora, a n dita, e tu i ti ju s
trats coma nultris chi vn sopuartt il cargu p pent e il
calu dal d.
13Ma a un di lu a ghi  rispundt: Amigo, j i no ti staj
fant turt. I no ritu dacrdu di lavor par un dnar? Cjoj
s la to paja e v. I vuej djghi la stesa paja a chl cal  tact
a lavor par ltin. I no ju il dirt j di f se chi vuj cuj me
bes? O i sotu invidius pars chi soj generus?
16Cuss lltin al sar prin, e il prin al sar ltin.

Gje al Anuncja di Nuf la so Muart

17Ads intivnt Gje di z a Gjerualem, al  tirt i ddis
dispuj in banda e a ghi  dita: I zn a Gjerualem, e il F
dal Omp al vegnar tradt e consegnt al p alt daj prdis e ai
mastris da la les. A lu condanarn a muart e a lu
consegnarn ai pagns par cal vegni cjlt in ziru e flagelt e
mett in crus. Tal ters d al risusitar.

La Domanda di na Mari

20Alora la mari daj fs di Zebedo a  vegnuda a Gje cuj so
fioj e in zenogln a ghi  domandt un plaj.
21S vutu vej? al  domandt.
Ic a  dita: F che un di scju doj fioj mes al zedi a sintasi a
la to destra e chel altri a la to sinistra tal to regnu.
22I no ti sas s chi ti sts domandnt, Gje a ghi  dita. I
podju bevi la copa chi staj par bevi j?
I podn, a n rispundt.
23E luj a ghi  dita: I bevaris sul seriu da la me copa, ma di
sintasi ta la me destra o sinistra a no  na roba chi posi
concdivi j. Chiscju poscj a sn par chej cal  decidt me
Pari.
24Cuant ca n sintt chistu, chej altri dis a si sn indigns
cuj doj frdis. Gje a ju  clams insimit e a ghi  dita: I
savis che i cpos daj pagns a dominjn s di lu, e i
grancj a n plena autoritt s di lu. Cun vultris a no 
cuss. Invensi, chl cal vu dovent grant fra di vultris, al 
da fasi vustri servitu, e chl cal vu si prin al  di si il
vustri servituprpit coma che il F dal Omp a nol 
vegnt par si servt, ma par serv, e par d s la vita par
riscat tncjus ltris.


Doj Svurps a Trnin a Jodi

29Mentri che Gje e i so dispuj a lasvin Gjerico, tanta zent
a ghi zeva davu. Doj mis svuarps a rin sints in banda da
la strada, e cuant ca n sintt che Gje al steva pasnt in
banda, a n sigt: Signu, F di David, vit piett di nu!
31La zent a ghi  dita rbis e di st sidns, ma lu a si sn
mets a sig p fuart encjam: Signu, F di David, vit
piett di nu!
32Gje a si  fermt e a ju  clams. Se volju chi fedi par
vultris? a ghi  domandt.
33Signu, a n rispundt, i voln podj jodi.
34Gje al  vt compasin di lu e al  tocjt i so vuj. Lu a
n ricupert la so vista a colp e a lu n segut.

La Entrada Trionfl
21    Mentri ca zvin virs di Gjerualem, a sn rivs a
Betfaga tal Mont daj Ulfs, e Gje al  mandt l doj daj so
dispuj. A ghi  dita: Zit ta chel paet chi vis davnt di
vultris, e l i jodaris sbit una musa impeda, cul so pujri
visn di ic. Moliju e partimiu ch a mi. Se cualchidn a vi
ds alc, diejghi che il Signu al  biugna di lu, e a vi ju
tornar sbit.
4Chistu al  susedt par ca si avers s ca era stt dita dal
profeta:

5Dijghi a la Fa di Zion:  Jjtu, il to re a ti vn visn
dcil e sintt ta na musa, ta un pujri, f di na bestia da
tiru.

6I dispuj a sn zs e a n ft chl che Gje a ghi veva dita
di f. A ghi n partt la musa e il pujri, a ghi n mett
parzora li so mantelnis, a Gje a si  sintt insima. Una
gran vura di zent a veva splet li so mantelnis ta la strada,
mentri che ltris a tajvin ramsis daj rbuj e a li metvin ta
la strada. La zent ca zeva davnt di luj e ch ca ghi vegneva
davu a sigva::

Oana al F di David! Benedt chl cal vn in nn dal
Signu! Oana tal p alt!

10Cuant che Gje al  entrt a Gjerualem, duta la sitt a si a
incuriot e a si  mett a dii: Cuj lee chistu?
11La zent a  rispundt: Chistu al  Gje, il proft di
Nzaret in Galilea.


Gje al Templi. Il Figr Secjt

12Gje al  entrt tal templi di Diu e al  butt fu ducju
chej ca rin l par cromp e vendi roba. Al  rebaltt li tulis
di chej ca cambivin bes e i bancs di chej ca vendvin
colmbis. A  stt scrt, al  dita, che la me cjaa a sar
clamada una cjaa par pre, ma vultris i la stis cambint
in ta na tana di lris.
14I svurps e i sus a vegnvin a cjatlu tal templi, e luj a ju
vuariva. Ma cuant che il capopredi e i mastris da la les a n
jodt li maravis cal steva fant e i fioj ca cjantvin Oana
al F di David, a rin dcjus indigns.
16I sntitu s che scju fioj a stn dint? a ghi n domandt.
S, al  rispundt Gje. I no vju maj let:

              Da la bocja daj frus e daj picinns
              i si vis procurt un mrit?

17E a ju  lass l e al  zt fu da la sitt, fin a Betania,
indul cal  past la nt.
18La matina dopo, bunoruta, tornnt da la sitt, al veva fan.
Jodnt un figr in banda da la strada, a ghi  zt visn ma al 
jodt cal veva doma fuis e nisn fic. Alora a ghi  dita:
Chi no ti vdis maj p frutn! e a colp il figr a si  secjt.
20Jodnt chistu i dispuj a sn rests maraves. Coma a lja
ft il figr a secjsi cuss a la svelta? a n domandt.
21Gje al  rispundt: I vi ds la verett, che si vis fede e i
no dubitis, i podis f no doma s ca ghi  stt ft a stu
morr  ch, ma i podis encja dighi a chista montagna:
V, btiti tal mar, e a lu far. Si crodis, i risevaris dut s
chi domandis ta li vustri prejris.

Su lAutoritt di Gje. La Parbula daj Fioj

23Gje al  entrt tal templi e mentri cal stava insegnnt, a
ghi sn zs visn i capoprdis e i ansins dal ppul. Cun
cuala autoritt i fatu chistu? a ghi n domandt. E cuj ti
ja dt chista autoritt?
24Gje al  rispundt: I vi faj na domanda encja a vultris.
Se vultris i mi rispundis, alora i vi diaraj cun cuala
autoritt chi faj sti rbis.
25Il batiin di Zuanda indul cal  vegnt? Dal cjel, o daj
mis?A n ft na discusin fra di lu, raonnt: Si din
dal cjel, al domandar  Alora pars i no ghi veju crodt?
ma si din daj mis, i vn da vej poura da la zent, che
dcjus a pnsin cal sedi un profeta.
27Cuss a ghi n rispundt a Gje: I no savn.
Alora al  dita: E i no vi diarj nencja j cun cuala
autoritt chi faj chisti rbis.
28S vi pria. Un omp al veva doj fioj. Al  zt dongja dal
prin e a ghi  dita: Frut, v tu vuj a lavor ta la vigna.
29 I no vuj z, al  rispundt, ma dopo un toc al  cambit
idea e al  zt.
30P tars il pari al  zt dongja di chel altri f e a ghi  dita la
stesa roba. Chl al a rispundt: I lu farj, pari, ma a nol 
zt.
31Cuaj daj doj al ja ft s cal voleva il pari?
Il prin, a n rispundt. Gje a ghi  dita: I vi ds la
verett, che i publicns e li putnis a entrarn tal regnu di
Diu prima di vultris. 32Pars che Zuan al  vegnt a favi
jodi la strada da la gjustisia, e vultris i no ghi vis crodt,
mentri che i publicns e li putnis a ghi n crodt. E encja
dopo vej jodt chistu i no ghi vis crodt.


La Parbula daj Miedris

33Scoltit naltra parbula: Un parn al veva plantt una
vigna. A ghi  ft s un mur dut atr, al  scavt na vasca
par fol la, e al  costrut una tor. Dopo a ghi  fitt la
vigna a cualchi contadn e al  zt a f un vis. Cuant ca era
ora da vendem, al  mandt i so servitus l daj so
miedris par scuedi il so raclt.
35I miedris a n cjapt i servitus, e un a lu n bastont,
unaltri a lu n copt, e un ters a lu n lapidt. Alora al 
mandt altri servitus, p encjam di prima; e i miedris a
ju n trats ta la stesa maniera. Par ltin al  mandt so f l
daj miedris. A varn rispit par me f, al  dita.
38Cuant che i mieadris a  jodt il f, a si n dita: Chistu al
 lert. Vegnit. Zn a coplu, che cuss i varn nu
lereditt. Cuss a lu n cjapt e butt fu da la vigna,
indul ca lu n copt. 40Alora cuant cal vn il parn da la
vigna, se lja da fjghi a chej miedris? A ghi far sufr
na muart bruta a chej disgrasis, a n rispundt, e a ghi
fitar la vigna a altri miedris ca ghi darn la so part dal
raclt cuant ca  ora da vendem.
42Gje a ghi  dita: No veju maj leut ta li Scritris:
Che piera che i muradus a vvin scartt a  doventada la
piera claf; il Signu al  ft chistu e a nultris a ni  na
marava a jdila?
43Duncja i vi lu ds j che il regnu di Diu a vi vegnar partt
via e consegnt al ppul ca lu far frut. Chl cal cola ta stu
clap al vegnar sfracelt, e chl cal risevar tal cjaf il clap
cal cola al vegnar stritult.
45Cuant che i capoprdis e i Farios a vvin sintt chisti
parbulis, a n capt cal steva parlnt di lu. A n vuardt in
ziru par jodi coma arestlu, ma a n vt poura da la zent
pars che la zent a lu considerava un profeta.



La Parbula da la Sena da li Nsis

22    Gje a ghi  di nuf parlt in parbulis, e al  dita:
Il regnu dal cjel al  coma un re cal  prepart la sena pa li
nsis di so f. Al  mandt i so servitus l di chej ca rin
sts invids a li nsis par dighi di vign, ma chej a n
rifiutt da vign.
4Alora al  mandt altri servitus e a ghi  dita: Dijghi a
chej ca sn sts invids chi i prepart la me sena. I me
nemj e li me bstis ingrasdis a sn stdis maceldis, e dut
a  pront. Vegnit al bancht da li nsis.
5Ma a no ju n scolts e a sn zs viaun tal so cjamp e
naltri a f i so afrs. Chej ltris a n cjapt i servitus, a ju
n maltrats e cops. Il re al era furius. Al  mandt i so
solds, ca n anientt chej sasns e brut la so sitt.
8Dopo a ghi  dita ai so servitus: Il bancht da li nsis al
 pront, ma chej chi vevi invidt a no meretvin di vign.
Zit l ca si incrin li stradis e invidit al bancht ducju chej
chi cjatis. Cuss i servitus a sn zs fu ta li strdis e a an
cjlt s duta la zent ca n podt cjat, buna e trista, e la sala
da li nsis a si  implent di invids.
11Ma cuant che il re al  vegnt dentri par jodi i invids, al 
jodt l un omp ca nol era vistt di nsis. Amigo, a ghi 
domandt, coma i tu ft a vign ch sensa i vists di nsis?
Chel al  restt l a bocja vierta, mut.
13Alora il re a ghi  dita ai atendns: Lejghi li mans e i pi
e butajlu fu tal scur da la nt, indul ca  doma planzi e
strisul di dincj.
14Pars che tncjus a sn clams, ma pus a sn sielzs.


Il Tribt par Sar

15Alora i Farios a sn zs fu e a n penst coma
intrapullu ta li so perulis. A n mandt i so dispuj a
cjatlu insimit cuj erodins. Maestri, a n dita, i savn ca
ti plas dii la verett e che tu i ti insgnis la via di Diu secnt
la verett. I no ti ti lsis sbalot daj mis, pars ca no ti
impuarta cuj ca sn. Alora dini la to opinin: a ee just
djghi il tribt a Sar o no?
18Ma Gje, cognosnt la so malisia, al  dita: Ipcris chi
sis, pars i provju a intrapulmi? Fjmi jodi la moneda
uada par paj il tribt. A ghi n dt un dnar, e luj a ghi 
domandt: Di cuj ca  che figura ch? E s ca  scrt ch?
21Ch di Sar, a n rispundt.
Alora a ghi  dita: Djghi a Sar s ca  di Sar, e a Diu
s ca  di Diu.
22Al sinti chistu, a sn rests maraves. Cuss a lu n last e
a sn zs via.

La Risuresin daj Muars

23Chel stes d i Saducos, ca din ca no  nisuna risuresin,
a sn zs l di luj e a ghi n domandt: Maestri, a n dita,
Mo a ni  dita che se un omp al mu sensa vej frus, so
fradi al  da spo la so vedula par ca vedi fioj par luj. Ads,
fra di nultris i vvin sit fradis. Il prin a si  spot e al 
muart, e sicoma ca nol veva frus, a ghi  last la fmina a so
fradi. La stesa roba a ghi  capitt al secnt e al ters fradi, e,
ta la stesa maniera, fin al sitim. A la fin la fmina a 
muarta. Alora, a la risuresin, fmina di cuaj daj sit frdis a
sarja, dal momnt che dcjus sit a rin sts spos cun ic?
29Gje al  rispundt: Vultris i si sbaliis pars chi no
cognosis li Scritris o la potensa di Diu.


30Al momnt da la risuresin, la zent a no si spoar n a
sar dada in matrimoni a nisn; a sar coma i nzuj dal cjel.
Ma su la risuresin daj muarsi no vju let s che Diu a
vi  dita: I soj il Diu di Abram, il Diu di Iac, e il Diu di
Jacu? A nol  il Diu daj muars, ma daj vifs.
33Cuant che la zent a  sintt chistu, a  restada stupidida daj
so insegnamns.

Il Comandamnt p Grant

34Sintnt che Gje al veva ft tai i Saducos, i Farios a si
sn cjats insimit. Un di lu, un esprt da la les, a lu 
tentt cun chista domanda: Maestri, cual al ee il
comandamnt p grant da la Les?
37Gje al  rispundt:  Ama il Signu, Diu to, cun dut il to
cu, cun duta la to nima e cun duta la to mins. Chistu al 
il prin e il p grant daj comandamns. E il secnt al  coma
chistu: Ama il to visn coma te stes. Duta la Les e i Profs
a dipndin da chiscju doj comandamns.

Di Cuj al Ee F il Crist?

41Mentri che i Farios a rin riuns insimit, Gje a ghi 
domandt: S chi pensis dal Crist? Di cuj cal  f?
Al  f di David, a n rispundt.
43E luj a ghi  dita: Coma a ee alora che David, parlnt dal
sprit, a lu clama Signu? Pars cal ds:

                        44Il Signu a ghi  dita al me Signu:
              Sntiti a la me destra fin chi i
              mett i to nemcs sot daj to pi.

45Se alora David a lu clama Signu, coma al psia si so
f? Nisn al  podt rispundi, e da chel d indavnt nisn al
 p vt il coragju di fjghi altri domndis.

Sit Maledisins

23    Alora Gje a ghi  dita a la zent e ai so dispuj: I
mastris da la les e i Farios a sn sints ta la ctedra di
Mo. Cuss i vis da ubidju e f dut s ca vi din di f. Ma
no stit f s ca fn lu, pars che lu a no pratichjn s ca
predicjjn. A ljn s crgus pens e a vi ju mtin ta la
schena, ma lu stes a no si scompnin nencja un puc par
mviu.
5Dut s ca fn al  ft par cal vegni jodt daj mis: i so
filteris a ju fn larcs e a implensin di pencjus li so
mantelnis; a ghi plas vej il post di onu ai banchs e i bancs
p importns ta li sinagghis; a ghi plas vign saluds ta li
plsis e vign clams Rab.
8Ma i no vis da vign clams Rabi, pars chi vis doma
un Parn e vultris i sis dcjus frdis.E in cjera no stit
clam nisn pari, pars chi vis un Pari e chl al  tal cjel.
E i no vis nencja da vign clams maestri, pars chi vis
belz un Maestri, il Crist. Il p grant fra di vultris al sar il
vustri servitu. Pars che cualsasi di vultris ca si ealta
besu al vegnar umilit, e chl cal e mil al vegnar ealtt.
13Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I ghi sieris il regnu dal cjel in mua ai mis. Vultris
stes i no zis dentri, e i no lasis zi dentri nencja chej ca
prvin a z.
15Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I zis inziru par mar e mont par convert un omp e
basta, e cuant ca si  convertt i lu fis dovent do vltis un
f dal infir, coma chi sis vultris.
16Guaj a vultris, gudis svurbis! I diis: Se un al zura pal
templi, a no vu dii nuja; ma se un al zura pal ru dal
templi, alora al  da tgnisi al so zuramnt. Svurps di
maccos! Cual al vlia di p: lru o il templi cal rint lru
sacri?
18I diis pur: Se un al zura pal altr, a nol zova nuja, ma se
un al zura pa loferta ca ghi  insima, alora al resta obligt al
so zuramnt. Svurps di mis! S ca  p grant: la oferta o
laltr cal f la oferta sacra? Duncja, chl cal zura pal altr al
zura par chl e par dut s ca ghi  insima. E chl cal zura pal
templi al zura par chl e par Chl ca ghi vf dentri. E chl
cal zura pal cjel al zura pal tronu di Diu e par Chl cal 
sintt ta chl.
23Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I dis la decima part da li vustri spismenta, ant e
cumn. Ma i vis trasgredt li rbis p importntis da la les
la gjustisia, la caritt, la fedeltt. Chstis i vvis da pratic,
sensa disminti che ltris. Gudis svurbis! I spudis fu il
muscjn, ma i zis a inglut il caml!
25Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I netis par di fu la vustra ccara e il vustri plat, ma
dentri i sis plens di avarisia e di intemperansa. Svurp di un
Fario! Ntiti prin la to ccara e il to plat par dentri, che
cuss a si netarn encja par di fu.
27Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I sis coma tmbis sblancjdis, ca somjn bilis par di
fu ma che dentri a sn plnis di vus di muars e di
sporcsia. Cuss encja vultris par di fu i ghi someis juscj
a la zent, ma dentri i sis plens di ipocria e malignitt.
29Guaj a vultris, mastris da la les e Farios, ipcris chi
sis! I fis s seplcris paj profs e i sbieletis li tmbis daj
juscj. E i diis: Si vsin vivt in taj ds daj nustri pris, i
no si sarsin mets insimit cun lu a spandi il sanc daj
profs. E cuss i testimoniis cuntra di vultris stes, chi sis
i disendns di chej ca n copt i profs. Implent ben, alora,
la miura daj vustri pris.
33Sarpns chi sis! Rasa di vparis! Coma i farju a
svignvila da vign condans al infir? Par chl alora i vi
mandi profs e sapins e mastris. Cualchidn di chscjus i
ju coparis e i ju metaris in crus; ltris i ju flagelaris ta li
vustri sinagghis e i ju casaris fu da la sitt. E alora s di
vultris al colar dut il sanc inocnt cal  stt spandt ta la
cjera, dal sanc di Abl il just a chl di Zacara f di Berecha,
chi vis sasint fra il templi e laltr. I vi ds la verett, che
dut chistu al susedar ta chista generasin.
37O Gjerualem, Gjerualem, tu chi ti cpis i profs e chi ti
ghi tris claps a chej ca ti sn sts mands, cuanti vltis i ju
volt tirami visn ducju i to fioj, coma ca f na clocja ca ju
ten sot li so lis, ma tu i no ti s volt. Jodit ben che la
vustra cjaa a vi sar lasada deerta. Pars chi vi ds j chi
no mi jodaris p fin chi no diaris: Cal sedi benedt chl
cal vn in nn dal Signu.

Sns da la Fin dal Mont

24     Gje al veva last il templi e al era cal cjaminava
via cuant che i so dispuj a ghi sn zs visn par fjghi
oserv la costrusin dal templi. I jodju dut chistu? a ghi
 domandt. I vi ds la verett, che nencja una di chisti
piris ch a restar insima da laltra; ogni una a colar j.
3Mentri che Gje al era sintt ta la montagnuta daj Ulfs, i
dispuj a sn zs a cjatlu, e sensa fasi sinti da nisn a ghi
n domandt: Dini, a n dita, cuant ca susedarn dtis
chisti rbis, e cual cal sar il sn dal to vign e da la fin dal
timp?
4Gje al  rispundt: Stit atns da no vign ingans da
nisn. Pars che tncjus a vegnarn a nn me, dint J i soj
il Crist, e a inganarn tncjus di lu. I sintaris di guris e
cjcaris di guris, ma vuardit di no alarmavi. Rbis cuss a
n da susedi, ma la fin a  encjam da vign. Nasin a si
rivoltar cuntra nasin, e regnu cuntra regnu. A capitarn
carestis e terems in ta divirs poscj. Dtis sti rbis a sn
doma linisi daj dolus.
9Alora i vegnaris ds dentri par vign perseguits e cops,
e i vegnaris odis da dtis li nasins par caua dal me nn.
Tncjus di lu a si lontanarn da la fede, e a si tradirn e
odiarn fra di lu, e tancju profs fals a si farn indavnt e a
inganarn tanta zent. Cul cresi da la inicuitt, la caritt di
tanta zent a zar angjelsi, ma chl cal persevar fin in ltin
a si salvar. E chistu vanzeli dal regnu al vegnar predicjt
in ta dut il mont coma testimoniansa par duti li nasins; e
dopo a vegnar la fin.
15Cuss cuant che tal post sacri i jodaris la abominasin ca
parta a la deolasin, belz minsonada dal proft Daniel
chl cal ls, cal capisialora lasit che chej ca sn in
Gjudea a scjmpin ta li montgnis. Chl cal  ta la terasa da
la so cjaa ca nol stedi z j e part via nisuna roba da la
cjaa. Chl cal  tal cjamp ca nol torni indavu par cjoli la
so mantelina. Se brut ca sar in ta chej dis pa li fmins
plnis e ches ca ghi stn encjam dnt da teta ai fruts!
Preit ca no vi toci scjamp di unvir o di Sabo.
21Pars che in ta chej timps a susedarn disgrsis grndis,
peu di cualsasi maln capitt dal inisi dal mont fin al d di
vuje ca no si ripetar maj p. Se chej ds a no fsin sts
scurts, nisn al podars sopravivi; ma par via daj els, chej
ds a vegnarn scurts. Alora se un a vi ds Jt, ch cal  il
Crist! o L cal !, no stit crdighi. Pars che Criscj fals
e fals profs a si farn indavnt e a farn grandi maravis e
mircuj par ingan encja i elsse chl al fos pusbul.
Jodit ben chi vi lu i dita prima dal timp.
26Duncja, se un a vi ds: L cal , l di fu, tal dert, no
stit z fu; o Ch cal , in cjaa, no stit crdighi. Che
coma il luu cal vn dal orint a si pl jdilu encja al
ponnt, cuss a sar cul vign dal F dal Omp. Ta cualsasi
post indul ca  na carcasa, ul i jodaris li pujnis.
29Sbit dopo la tribulasin di chej ds,

              il soreli a si scurir,
              e la luna a no dar p la so lus;
              li stlis a colarn dal cjel,
              e li potnsis dal cjel a sarn scumbusuldis.

30Tal stes timp il sen dal F dal Omp al vegnar jodt tal
cjel, e duti li nasins da la cjera a planzarn. A jodarn il F
dal Omp cal vn ta li nlis dal cjel, cu la p granda potensa e
gloria. E al mandar i so nzuj al sun di tromba, e chej a
radunarn i so els daj cuatri vins, da na banda estrema dal
cjel a che altra.
32Ads imparit chista lesin dal figr: Cuant che li so
frascjtis a sn encjam mulinis e li fuis a tchin a vign
fu, i savis che lestt al  visn.
33Lo stes, cuant chi jodis dut chistu, i savis che Luj al 
visn, l da la puarta. I vi ds la verett, che chista generasin
a no pasar par sigr prin ca susdin dtis chisti rbis.
35Il cjel e la cjera a pasarn, ma li me perulis a no pasarn
maj.

A no si s Maj cuant ca Rivar lOra

36Nisn a nol s n il d n lora, nencja i nzuj dal cjel o il
F, ma doma il Pari. Coma ca era taj ds di No, cuss a sar
cuant cal vegnar il F dal Omp. Pars che taj ds prima da la
aluvin, la zent a mangjava e a beveva, a si maridava e a
dava in matrimoni, fin ta chel d cuant che No al  zt
dentri da larca; e a no saveva nuja di s ca veva da susedi
fin ca  vegnuda laluvin e a ju  dcjus parts via. Cuss a
sar cuant cal vegnar il F dal Omp. Doj mis a sarn tal
cjamp: un al vegnar partt via; chel altri al sar last l. Do
fminis a maenarn cu na muela: una a vegnar partada via;
che altra a sar lasada l.
42Alora stit atns, pars chi no savis in ta cual d cal
vegnar il vustri Signu. Ma chistu i vis da cap: Se il
parn di cjaa al vs savt lora da la nt cuant che il lari al
sars vegnt, al sars stt atnt e a nol vars last che la so
cjaa a vegns scasinada.. Cuss i vis da st atns encja
vultris, pars che il F dal Omp al vegnar ta na ora cuant
che mancu i si la spetis. 45Cual alora al ee chel servitu
fidt e prudnt incarict dal so parn di stjghi davu daj
altri servitus e sigursi ca vdin da mangj cuant ca ghi
ocr? A ghi zar ben a chel servitu se cuant cal torna il
parn al cjata fu cal  ft cuss.
47I vi ds la verett ca lu incaricar di tgnighi cont duta la so
propriett. Ma suponn che stu servitu al sedi trist e ca la
pensi cuss: Il me parn al  via da tant timp; e dopo al
taca a djghi btis a chej altri servitus, e a mangj e bevi
cuj cjochetns. Il parn di chel servitu l al tornar indavu
ta na zornada cuant che il servitu a no lu st spetnt e ta na
ora ca nol cogns. A lu cunsar benn e a lu mandar l daj
ipcris, indul cal sar il planzi e il strisul daj dincj.

La Parbula da li Dis Vrginis

25    Il regnu dal cjel al sar alora coma li dis vrginis ca
n cjapat s li so lmpadis par zighi incuntra dal so spou.
Sinc di lu rin stupidtis e sinc a rin prudntis. Li sinc
stupidtis a sn zdis fu cu li lmpadis, ma sensa part il
vueli ca ghi ocoreva. Li prudntis, invensi, a n partt cun
lu vueli ta vas insimit cu li so lmpadis. Il spou a ghi 
volt tant timp prima di riv, cuss che a lu a ghi  vegnt
sun e a si sn indurmiddis.
6A mieant a si  sintt a sig: Ch cal  il spou! Vegnit
a risvilu!
7Alora duti li vrginis a si sn svedis e a si sn metdis a
prepar li so lmpadis. Li stupidtis a ghi n dita a li
prudntis: Djni un puc dal vustri vueli; li nustri lmpadis a
stn par distudasi.
9 No, a n rispundt, a non d abastansa par nultris e
par vultris. Zit invensi l ca vndin il vueli e crompini un
puc par vultris.
10Ma intnt ca zvin a cromp il vueli, al  rivt il spou. Li
vrginis ca rin prntis a sn zdis cun luj a li nsis. E la
puarta a si  siert davu di lu.
11P tars a sn rivdis encja che ltris. Signu! Signu! a
n dita. Virzini la puarta!
12Ma luj al  rispundt: I vi ds la verett: i no vi cogns.
13Duncja tegnjsi sempri prons, pars chi no cognosis n il
d n la nt.

La Parbula daj Talns

14E alora il regnu dal cjel al  coma chel omp che, pront par
z a f un vis, al  clamt i so servitus e a ghi  last a lu
la so propriett. A un a ghi  dt sinc talns, a un altri doj
talns, e a un altri un talnt, a ogni un secnt li so abilits.
Ft chl, al  zt a f il so vis. Chel omp cal veva risevt
sinc talns al  zt sbit fu a mtiu a lpera, guadagnnt
altri sinc talns. Cuss al  pur ft chl cal veva risevt doj
talns, guadagnnt altri doj talns encja chl. Ma chel omp
cal veva risevt doma un talnt al  zt fu a f un bus in
cjera par plat il talnt dal so parn.
19Dopo un vis lunc il parn di chej servitus al  tornt par
regol li rbis cun lu. Lomp cal veva risevt i sinc talns a
ghi  partt chej altri sinc. Sir parn, al  dita, ti ti ss
fidt di me cun sinc talns. Jt chin daj guadagns altri
sinc.
21Il so parn a ghi  rispundt: Ben ft, servo bon e fidt!
Ti ss stt fedl cun pu di rbis; ads i ti darj autoritt su
tanti rbis. Vn encja tu a godi da la me contentesa!
22Encja il omp cuj doj talns al  vegnt. Sir parn, al 
dita, ti ti ss fidt di dami doj talns; vuarda, i tin daj fs
altri doj.
23Il so parn al  rispundt: Bravo, servo bon e fidt! Ti
ss stt fedl cun un pu di rbis; ads i ti darj autoritt su
tanti rbis. Vn encja tu a godi da la me contentesa!
24Dopo al  vegnt chel omp cal veva risevt doma un
talnt. Sir parn, al  dita, i saj chi ti ss un omp dur, chi
ti sis ind chi no ti s sement, e chi ti cjis s il raclt
indul chi no ti s sparpajt la siminsa. Par chl i i vt
poura e i soj zt fu a plat il to talnt sot cjera. co ch il to
talnt.
26Il so parn al  rispundt: Servo trist e bondanja! Cuss
i ti savvis chi sj indul chi no i sement e chi cjoj s
indul chi no i sparpajt siminsa? Alora i ti podvis djghi
il me talnt ai banchjs, che cuss al torn i vars vt
indavu il me talnt cul inters.
28Cjoljghi il so talent e djghilu a chl cal  i dis talns.
Pars che a ogni un cal  a ghi sar dt di p, e al var na
bondansa. A chl ca nol  a ghi sar cjlt encja chl cal . E
chistu bondanja di servitu butjlu fu, indul cal sar il
planzi e il strisul daj dincj.

Li Piris e li Ghtis

31Cuant che il F dal Omp al vegnar a la so gloria cun
ducju i so nzuj a si sintar tal trono dal la so gloria
celestil. Duti li nasins a zarn a riunisi davnt di luj, e luj
al separar i popuj lun dal altri coma che un pastu al
separa li piris da li ghtis. Al metar li piris a la so destra
e li ghtis a la so sinistra.
34Il Re alora a ghi diar a chej a la so destra: Vegnit,
vultris chi sis i beneds di me Pari; cjapit s la vustra
ereditt, il regnu prepart par vultris fin da la creasin dal
mont. Che j i vevi fan, e vultris i mi vis dt alc da
mangj; i vevi sit e i mi vis dal alc da bevi; i eri un
forestj, e i mi vis risevt coma un di vultris.
36I vevi biugna di vists, e vultris i mi vis vistt; i eri
malt, e i mi vis curt. I eri in pren, e i mi vis viitt.
37Alora i juscj a ghi rispundarn: Signu, cuant i ti vinu
jodt plen di fan e i ti vinu dt da mangj, o plen di sit e i ti
vinu dt alc da bevi? Cuant i ti vinu jodt coma un forestj e
i ti vinu invidt dentri, o sensa vists e i ti vn vistt? Cuant i
ti vinu jodt malt o in pren e i sinu vegns a viitati?
40Il Re al rispundar: I vi ds la verett, che s chi vis ft
par il p psul di chscjus frdis mes, i lu vis ft par me.
41Dopo a ghi diar a chej a la so sinistra: Zit lontns di
me, malads, tal fuc eterno prepart pal diu e paj so nzuj.
Pars chi vevi fan, e i no mi vis dt nuja da mangj; i vevi
sit, e i no mi vis dt nuja da bevi. I eri un forestj, e i no
mi vis invidt dentri. I vevi biugna di vists, e i no mi vis
vistt; i eri malt e in pren, e i no mi vis viitt.
44Encja chscjus a rispundarn: Signu, cuant i ti vinu
jodt plen di fan o plen di sit o forestj o malt o in pren,
e i no ti vinu dt alc da mangj o da bevi o i no ti vinu
invidt dentri o judt?
45Luj al rispundar: I vi ds la verett, s chi no vis ft par
il p psul di chscjus, i no lu vis ft par me.
46E alora chscjus a zarn tal turmnt eterno, e i juscj ta la
vita eterna.

Complt Cuntra di Gje

26    Cuant che Gje al veva finit di cont dtis chisti
rbis, a ghi  dita ai so dispuj: Coma chi savis, fra doj ds
a  la Pascua, e il F dal Omp al sar consegnt par vign
mett in crus.
3Alora i capoprdis e i ansins dal ppul a si sn riuns tal
pals dal capopredi ca si clamava Caifa, e a n complott di
arest Gje cun cualchi ingn e di copalu. Ma no durnt li
fistis, a n dita, par che la zent a no zedi a insuriasi.

LUnsin a Betania

6Mentri che Gje al era a Betania ta la cjaa di un omp ca si
clamava Simon il Levrus, una fmina a ghi  zuda visn
cun un vas di alabastri plen di profn presius che ic a ghi 
sbicjt tal cjaf mentri cal era pojt ta la taula.
8Cuant che i dispuj a n jodt chistu, a si sn indigns: Ma
pars stras che roba ch? a n domandt. Stu profn al
podars si stt vendt e i bes a si podars vjghiu das ai
puars.
10Sintnt chistu, Gje a ghi  dita: Pars ghi dju fastidi a
chista fmina? A mi  ft na biela roba. I puors i ju varis
sempri cun vultris, ma me i no mi varis sempri. Cuant ca
mi  mett stu profn tal me cuarp, a lu  ft par preparami
pa la me sepultura. I vi ds la verett, che ogni volta che stu
vanzeli al vegnara predicjt tal mont, chl ca  ft ic al
vegnar encja chel contt par ca vegni recuardada.

Gjuda il Traditu

14Alora un daj Ddischl clamt Gjuda Iscariotaal  zt
l daj prdis p grancj e a ghi  domandt: Se sju
dispscj di dami si vi lu consegni? Alora lu a ghi n
contt trenta tocs di arznt. Da chl momnt l Gjuda al 
spett locain justa par consegnalu.

La Sena dal Signu

17Tal prin d da la Fiesta dal Pan Sensa Levn, i dispuj a si
sn visins a Gje e a ghi n domandt: Indul i vutu chi
ti preparani par mangj la Pascua?
18Luj al  rispundt: Zit in sitt l di un tal di omp e
dieighi: Il maestri al ds: Il me timp a si visina. I vn a
celebr la Pascua cuj me dispuj ta la to cjaa. Cuss i
dispuj a n ft coma cal voleva Gje e a n prepart la
Pascua.
20Che sera l, Gje a si  mett a sen cuj Ddis. E mentri
ca mangjvin al  dita: I vi ds la verett, che un di vultris
al zar a tradimi.
22Lu a si sn sints mal e a n tact a diighi, un dopo
laltri: I no sarj miga j, no, Signu?
23Gje al  rispundt: Chl cal  mett la man ta la
scugjela cun me al zar a tradimi. Il F dal Omp al zar
coma ca  stt scrt di luj, ma guaj al omp cal trads il F dal
Omp! A sars tant miej sa nol fos maj nast.
25Alora Gjuda, cal sars zt a tradilu, a ghi  dita: I sarju
j, Maestri?
Gje a ghi  rispundt: Ti lu s dita tu.
26Mentri ca mangjvin, Gje al  cjapt s na pagnoca di
pan, a ghi  dt la benedisin e dopo vjla rota a tocs a ghi
l data ai dispuj, dint: Cjapit e mangjit; chistu al  il
me cuarp.
27Dopo al  cjlt s un got, e dopo vej dita grsis a ghi lu 
ufrt a chej ltris, dint: Bevit dcjus. Chistu al  il me
sanc dal acordu, cal vn sbicjt fu par tncjus pa la
remisin daj so pecjs. I vi ds j chi no bevarj p di stu frut
da la vit da ads indavnt fin ta chel d cuant chi lu bevarj
di nuf cun vultris tal regnu di me Pari.

Gje al Preds il Rinegamnt di Pieri

30Dopo vej cjantt un no, a sn torns l dal Mont daj Ulfs.
31Alora Gje a ghi  dita: Stant dcjus vultris i vi
scandaliaris di me, pars che cuss a st scrt:

I bastonarj il pastu, e li pioris da la mandria
a vegnarn dispierddis.

32Ma cuant chi tornarj fra i vifs, i zarj davnt di vultris in
Galilea.
33Pieri al  rispundt: Encja se ducju chej ltris a si
scandaliin di te, j no i no mi scandaliarj maj.
34I ti ds la verett, Gje a ghi  rispundt, stant, prima
cal cjanti il gjal, i ti zars a rinegami tre vltis.
35Ma Pieri al  insistt: Encja se j i i da mur cun te, i no
zarj maj a rinegati. E ducju i ltris a n ft la stesa roba.


Getsmane

36Alora Gje al  zt cuj so dispuj ta un luc ca si clamava
Getsmane, e a ghi  dita: Sintisi ch mentri che j i vaj l
a pre Al  partt cun luj Pieri e i doj fs di Zebedeo, e al 
tact a sntisi plen di turmns di spirit. Alora a ghi a dita: I
mi snt cuss mal di sprit da mur. Stit ch a ve su di me.
39Tirt un puc in banda, a si  distirat cu la mua in cjera e al
 pret: Pari me, sa  pusbul, lasa che chista copa a mi
vegni cjolta, ma no coma chi vuj j, ma coma chi ti vus
tu.
40Dopo al  tornat l daj so dispuj e a ju  cjats dcjus
indurmids. I no podviu fmi da va par unoruta? a ghi
 domandt a Pieri.
41Stit ben sves e preit par no col ta la tentasion. Il sprit
al vu, ma il cuarp al  dbul.
42A si a lontant na seconda volta e al  pret: Pari me, sa
no  pusbul che chista copa a mi vegni partada via se p chi
no la bif, ca sedi fata la to volontt.
43Cuant cal  tornt indavu, a ju  di nuf cjats ca
durmvin, par via che i so vuj a rin masa pens. Cuss a ju
 lass e a si  lontanat unaltra volta, prent pa la tersa
volta, dint la stesa roba.
45Dopo al  tornt l daj so dispuj e a ghi  dita: I sju
encjam chi durms e chi ripois? Vuardit che lora a 
visina e che il F dal Omp al  stt tradt in man daj
pecjadus. Levit s e zn! Ch cal vn il me traditu!

Gje al Vn Arestt

47Mentri cal steva encjam parlnt, al  rivt Gjuda, un daj
Ddis. Cun luj a era tanta zent armada cun spdis e bastns,
mandada daj capoprdis e daj ansins dal ppul.
48Il traditu al era dacordu cun lu di d chistu segnl: Luj
al  chl chi busarj: arestjlu.
49A si  sbit visint a Gje e a ghi  dita: Salve, Maestri!
e a lu  bust.
50Gje al  rispundt: Amigo, f s chi ti ss vegnt a f.
Alora i mis a si sn fs avnt, a n ingrampt Gje e a lu
n arestt. Ma co che un daj compis di Gje, mett man
ta la so spada, al  tirada fu e a ghi  dt un tal colp al
servitu dal capopredi ca ghi  tajt lorela.
52Torna a meti la to spada tal so post, Gje a ghi  dita,
che dcjus chej ca cjpin s la spada a morarn di spada. I
crodju chi no posi pre il Pari me, che luj al podars a colp
mandmi ddis legins di nzuj par protimi? Ma coma
alora a zarsini a aversi li Scritris ca din ca  da susedi
cuss?
55E alora Gje a ghi  dita a la zent: I stju crent na
insuresin, chi sis vegns a caturami cu spdis e bastns?
Ogni d i soj stt sintt tal templi a insegn, e i no mi vis
arestt. Ma dut chistu al  susedt cuss par ca psin
verificsi li scritris daj profs, Alora ducju i dispuj al n
diertt e a sn scjamps via.

Gje Davnt dal Sinedri

57Chej ca vvin arestt Gje a lu n partt davnt di Caifa, il
capopredi, indul che i mastris da la les e i ansins dal
ppul a si vvin riuns. Ma Pieri a ghi  zt davu da lontn,
fin visn dal plasl dal capopredi. Al  zt dentri e a si a
sintt j cuj servitus par jodi s ca sars susedt.
59I capoprdis e dut il Sinedri a zvin in sercja di
testimoniansa falsa cuntra di Gje par podej condanalu a
muart. Ma a no n cjatt nuja, encja se tancju testimnis fals
a si sn fs avnt.
Ma a la fin doj di lu a si sn fs avnt e a n declart: Stu
ch al  dita, J i pl distrui il templi di Diu e rifalu in tre
ds.
62Alora il capopredi al  levt s e a ghi  dita a Gjeu: I no
rispunditu? S ca  sta testimoniansa che chiscju mis a
prtin cuntra di te? Ma Gje al taeva.
Il capopredi a ghi  dita: I ti scongjuri in nn dal Diu
vivnt: Diini si ti ss il Crist, il f di Diu.
64S, a  coma chi ti ds tu, al  rispundt Gje. Ma i vi
ds a dcjus vultris: Da ads indavnt i jodaris il F dal
Omp sintt a la destra dal Onipotnt cal vn fu da li nlis
dal cjel.
65Alora il capopredi a ghi  sbreght i vists e al  dita: Al 
bestemt! Pars i vinu biugna di altri testimnis? co, ads
i vis sintt la bestema. S pensju?
Al mereta la muart, a n rispundt.
67E alora a si sn mets a spudjghi in mua e a djghi pis.
ltris a ghi dvin sbrlis, dint: Profetiini, Crist. Cuj ti ja
malment?

Il Rinegamnt di Pieri

69Pieri intnt al era sintt l di fu tal curtl e una serva a ghi
 zuda visn e a ghi  dita: Encja tu i ti ris cun Gje di
Galilea.
70Ma luj al  negt dut davnt di dcjus. I no caps s chi ti
vus dii, al  dita.
71E al  sbit zt fu dal puartn, indul che naltra serva al 
jodt e a ghi  dita a la zent ca era l: Stu ch al era cun
Gje di Nazaret.
72Al  negt di nuf, zurnt: I no cogns chel omp!
73Dopo un toct, chej ca rin l inziru a ghi sn zs visn e a
ghi n dita: Ti ss par sigr un di lu; la to parlada a ti
trads.
74Alora al  scuminsit a porcon e a zur: I no lu cogns!
A colp un gjal al  cjantt. Al stes momnt Pieri a si 
recuardt di s cal veva dita Gje: Prima cal cjanti il gjal i
ti mi vars rinegt tre vltis. Alora al  zt fu e a si 
mett a planzi lgrimis amris.




Gjuda a si Impicja

27     Di matina bunora ducju i capoprdis e i ansins dal
ppul a n decidt di mandalu a la muart.
2A lu n let s e a sn zs a consegnalu a Pilt, il
governatu. 3Cuant che Gjuda, ca lu veva tradt, al  jodt
che Gje al era stt condant, a si  pentt e al  zt a
tornjghi li trenta mondis di arznt ai capoprdis e ai
ansins. I i pecjt, al  dita, pars chi i tradt sanc
inocnt. S ni intersia a nultris? a n rispundt.
Rngjti tu.
5Alora Gjuda al  cast i bes tal templi e al  zt via. P tars
al  zt a impicjasi. 6I capoprdis a n cjapt s li mondis,
dint: A  cuntra la les meti scju bes tal teoru. A sn bes
sangans.Cuss a n decidt di u i bes par crompa il
cjamp dal var par ualu coma semeteri paj forestis. A 
par chl che da chl d in c al  clamt il Cjamp Sangant.
9Alora s ca era stt dita dal profeta Zaja a si  realit: A
n cjapt s li trenta mondis di arznt, prei stabilt dal
ppul di Israel, e a li n udis par cromp il cjamp dal
var, coma ca mi era stt comandt dal Signu.

Gje Davnt di Pilt

11Intnt Gje al era davnt dal governatu, e il governatu a
ghi  domandt: I sotu il Re daj Ebros? I ti ss tu chi ti
lu ds, al  rispundut Gje. 12Mentri cal vegneva acut
daj capoprdis e daj ansins, a nol rispundeva. Alora Pilt a
ghi  domandt: I no sntitu s ca din cuntra di te? Ma
Gje al  part via a no rispundicun granda marava dal
governatu. 15Al d di Pasca di chej ds l a era na uansa dal
governatu di las lbar un preonj sielzt da la zent. A
intivava ta chej ds l ca vvin un preonj famus ca si
clamava Baraba. Cuss cuant che duta la zent a era insimit,
Pilt a ghi  domandt: Cuj i volju chi vi liberjBaraba
o Gje cal  clamt il Crist?
18Pars che luj al saveva ca ghi vvin consegnt Gje par
invidia.
19Mentri che Pilt al era sintt ta la so sinta di magistrt, la
so fmina a ghi  mandt a dii chistu: Nosta vej nuja a che
f cun chel omp inocnt l, che j i i sufrt tant ta un sun par
caua so.
20Ma i capoprdis e i ansins a n cunvinst la zent a
domand par Baraba e par vej Gje copt.
21Cual daj doj i volju chi vi lasi vej? al  domandt il
governatu.
Baraba, a n rispundt.
22Alora se ju da f cun Gje cal  clamt il Crist? al 
domandt Pilt?
E dcjus a n rispundt: Mtilu in crus!
23Pars? Se mal al ja ft? al  domadt Pilt.
Ma lu a n sigt p fuart encjam: Mtilu in crus!
24Cuant che Pilt a si  rindt cont ca no zovava nuja, ma che
invensi la zent a tacava a scalmanasi, al  cjapt s un pu di
aga e a si  lavt li mans davnt da la zent. I soj inocnt dal
sanc di chistu omp, al  dita. Rangjisi vultris!
25Duta la zent a  rispundt: Lasa che il so sanc al coli sul
nustri cjaf e s chl daj nustri fs!
26Alora a ghi  last vej Baraba, ma al  ft flagel Gje, e a
lu  consegnt par cal vegns crucifs.

I Solds a Cjlin in Ziru Gje

27Alora i solds dal governatu a n partt Gje l dal
pretrium e a n radunt atr di luj duta la compagnia di
solds. Dopo vjlu denudt a ghi n mett intr una
mantelina rosa,
e tal cjaf a ghi n mett una corona di spincs intorgols. Ta
la man a ghi n mett un bastn, e a si sn inzenogls
davnt di luj par cjilu in ziru. Salve, re daj Ebros! a ghi
n dita.
30A ghi n spudt intr e cul bastn ca ghi n cjlt da la man
a si sn mets a djghi colps tal cjaf. Dopo vjlu cjlt in
ziru, a ghi n gjavt la mantelina e a n tornt a mtighi s i
so vists. A la fin a lu n partt via par mtilu in crus.

La Crucifisin

32Znt fu a n scuntrt un omp di Cirene ca si clamava
Simon, e a lu n costrt a part la crus. A sn rivs ta un
post clamt Golgota (cal vu di Post dal Cranio). L a ghi
n ufrt da bevi a Gje vin misturt cu la fiel; ma dopo
vjlu sercjt al  rifiutt di bvilu. 35Dopo vjlu mett ta la
crus, a si sn sparts i so vists tirnt li bruscjtis. Dopo a si
sn sints j a fjghi da vuardia. Imparzora dal so cjaf a n
mett il sen da la so condana: CHISTU AL  GJE, RE
DAJ EBROS. Doj lris a rin sts mets in crus cun luj,
un a la so destra e un a la so sinistra. Chej ca pasvin par l a
ghi sigvin un inslt dopo laltri, scjasnt il cjaf e dint: Tu
chi ti vs a distrui il templi e rifalu in tre ds, prova, mo, a
salvati! Vn j da la crus, si ti ss il F dal Omp!
41In ta la stesa maniera, i capoprdis, i mastris da la les, e i
ansins dal ppul a lu n cjlt in ziru.
42Al  salvt ltris, a divin, ma a nol  bon da salvasi
besu! Al  il Re di Israel! Cal vegni ads j da la crus e i
ghi crodarn! Al  cunfidt in Diu. Che Diu a lu salvi ads sa
ghi vu ben, pars che luj al  dita: I soj il F di Diu. In ta
la stesa maniera i lris ca ghi rin sts mets in crus in
banda di luj a lu ufindvin a plen.
45Da la sesta ora fin a la nona ora il scur cal era vegnt al
veva cujerzt duta la cjera. Atr da la nona ora, Gje a si 
mett a sig Eloi, Eloi, lama sabachthani?ca vu dii
Diu me, Diu me, pars mi tu bandont?
47Cuant che cualchidn di chej ca rin l al  sintt chistu, al
a dita: Al st clamnt Lja.
48Un di lu al  zt sbit a cjoj una spugna. Al  imbevuda di
ait e a ghi l ufrida a Gje ta la punta di un stec par cal
bevs. Chej ltris a n dita: Ads lasjlu besu. Jodn se
Lja al vn a salvalu.
50E cuant che Gje al  dt naltra sigada, al  dt s il so
sprit.
51Tal stes momnt il teln dal templi a si  sbregt dal bas al
alt. La cjera a  tremt e li piris a si sn spacdis. Li tmbis
a si sn vierzdis e i cuarps di tanta zent santa ca era muarta
a sn torns a vivi. A sn vegns fu da li so tmbis, e dopo
la risuresin di Gje a sn zs in ta la sitt santa ind ca
sn sts jods da tanta zent.
54Cuant che il senturin e chej ltris ca ghi fvin di vuardia a
Gje a n jodt il teremt e dut s ca era susedt, a si sn
teroris, e a n esclamt: Ma alora al era prpit il F di
Diu!
55Tanti fminis a rin ul, ca vuardvin da l visn. A vvin
segut Gje da la Galilea par servilu. Fra di lu a era Maria
Madalena, Maria la mari di Jacu e di Bepi, e la mari daj fs
di Zebedeo.

Gje al Vn Mett ta la Tomba

57Vignuda la sera al  rivt un sir di Arimatea, ca si
clamava Bepi, cal era doventt encja luj un dispul di Gje.
A si  preentt davnt di Pilt par domandjghi di vj il
cuarp di Gjeu, e Pilt al  dt rdin ca ghi lu vegns dt.
59Bepi al a cjapt s il cuarp, a lu  inglust ta un nisu net, e
a lu  mett ta la so tomba cal veva ft scav ta la rocja.
Dopo al  rodolt una piera grosa davnt da la entrada da la
tomba e al  zt via.
61Maria Madalena e che altra Maria a rin l, sintdis visn da
la tomba.

Il Vuardin da la Tomba

62Il d dopo, chl dopo dal d da la preparasin, i capoprdis
e i Farios a sn zs a cjat Pilat: Sir, a ghi n dita, i si
recuardn che cuant cal era encjam vif chel impostu l al
veva dita, Dopo tre ds i tornarj a vivi. Alora d lrdin
che la tomba a vegni sigurada fin al ters d; che sin i so
dispuj a psin vign a rob il cuarp e dighi a la zent cal 
risusitt daj muars. Chistltin ingn al sars peu dal prin.
65Cjolit s un vuardian, al  rispundt Pilt. Zit pur a
sigur la tomba mij chi podis. Cuss a sn zs e a n
sigurt la tomba, sigilnt la piera e lasnt l il vuardin.

La Risuresin

28     Past il sabo, al cric dal prin d da la setemana,
Maria Madalena e che altra Maria a sn zudis a jodi la
tomba.
2Prpit ta chel momnt l al era capitt un grant teremt: un
nzul dal Signu al era vegnt j dal cjel e, rivt l da la
tomba, al veva rodolt indavu la piera e a si veva sintt
insima. Al someva na sata lampnt, e i so vists a rin
blancs coma la nif. I vuardins a rin cuss teroris di luj
ca ti tremvin mis muars.
5Lnzul a ghi  dita a li fminis: No stit vej poura, che j i
saj chi stis vuardnt di Gje cal  stt mett in crus.






A nol  ch; al  risusitt, coma cal veva dita. Vegnit a jodi
il post indul cal era stt sotert. Dopo zit via sbit a
contjghi ai dispuj cal e risusitt daj muars e cal v davnt
di lu in ta la Galilea. I lu jodaris ul. Ads i vi lu i dita.
8Cuss li fminis a si sn lontandis da la tomba a la svelta,
plnis di poura ma encja di contentesa, e a sn cordis a
contjghilu ai so dispuj. Dut ta un colp Gje a li 
scuntrdis. Mandi, a ghi  dita. A ghi sn zdis visn, a lu
n cjapt paj pi e a lu n adort. Alora Gje a ghi a dita:
No stit vej poura. Zit a dighi ai me frdis di z a
Galilea; ul a mi jodarn.

I Solds a Vgnin Cromps

11Mentri che li fminis a rin par strada, un pus daj vuardins
a sn zs in sitt e a ghi n contt ai capoprdis dut s ca era
susedt.
12Dopo che i capoprdis a si sn cjats cuj ansins, a n
delibert di djghi ai solds un bel pu di bes, dint: I vis
da dii che i dispuj a sn vegns di nt e a lu n partt via
mentri chi durmvin. Se il governatu al vegnar a sntilu, i
lu sodisfarn e vultris i no varis da vej poura di nuja.
Alora i solds a n acett i bes, e a n ft coma ca ghi era
stt racomandt. E chista storia a  stada tant contada fra i
Ebros fin al d di vuj.



La Racomandasin ai Dispuj

16Alora i ndis dispuj a sn zs in Galilea ta la culina indul
che Gje a ghi veva dita di z. Cuant ca lu n jodt a n
tact a adoralu; ma cers di lu a si sn mets a dubit.
18Alora Gje a ghi  zt visn e a ghi  dita: A mi  stada
data duta la potensa dal cjel e da la cjera.
19Duncja zit e fit dispuj di duti li nasins in nn dal Pari e
dal F e dal Spirit Sant, e insegnjghi a ubid dut s chi vi i
comadt j. E stit sigrs che j i sarj cun vultris fin a la
fin dal timp.
























Acknowledgment
For this translation in western Friulian I have relied in the
main on the King James version of the New Testament.

Recommended readings

Student Bible, New International Version, Zondervan, 1984
(NIV)
La Santa Biblia, Antiguo y Nuevo Testamento, Sociedad
Biblicas Unidas, Londres, 1955 (SB)
Das Evangelium Nach Matthus, Evangeliumsnetz:
www.bibel-online.net
The Bible, Latin Vulgate:
www.fourmilab.ch/etexts/www/Vulgate/Vulgate.html







  La deciion di u il sen diacritic ? par indic la s dolsa a  stada
fata par elimin la necesitt da li ss doplis. (Un ringrasiamnt ch a ghi
v a me fradi Tony par vjmi judt a rislvi chistu e altri
problems da la ortografia dal furln di San Zuan di Cjaarsa.)
  Gje, tal ebraic, al vou di Diu al salva.
  Che par conveniensa i clamarj capoprdis da ch indavnt.
  Morr = rbul.
  I i decidt di u vit uch, encja se chista forma a sars justa doma
tal plurl.
  Ireistbil la tentasin di u chistu vocbul tal sens genric di
rbulcoma ca era comunsin f ta chej js cuant che il crdighi a
storitis coma chista al era tant p fsil.








12




***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK IL VANZELI DI MATEO***


******* This file should be named 27460-8.txt or 27460-8.zip *******


This and all associated files of various formats will be found in:
http://www.gutenberg.org/dirs/2/7/4/6/27460


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://www.gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
This particular work is one of the few copyrighted individual works
included with the permission of the copyright holder.  Information on
the copyright owner for this particular work and the terms of use
imposed by the copyright holder on this work are set forth at the
beginning of this work.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org

Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's
eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII,
compressed (zipped), HTML and others.

Corrected EDITIONS of our eBooks replace the old file and take over
the old filename and etext number.  The replaced older file is renamed.
VERSIONS based on separate sources are treated as new eBooks receiving
new filenames and etext numbers.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

EBooks posted prior to November 2003, with eBook numbers BELOW #10000,
are filed in directories based on their release date.  If you want to
download any of these eBooks directly, rather than using the regular
search system you may utilize the following addresses and just
download by the etext year.

http://www.ibiblio.org/gutenberg/etext06

    (Or /etext 05, 04, 03, 02, 01, 00, 99,
     98, 97, 96, 95, 94, 93, 92, 92, 91 or 90)

EBooks posted since November 2003, with etext numbers OVER #10000, are
filed in a different way.  The year of a release date is no longer part
of the directory path.  The path is based on the etext number (which is
identical to the filename).  The path to the file is made up of single
digits corresponding to all but the last digit in the filename.  For
example an eBook of filename 10234 would be found at:

http://www.gutenberg.org/1/0/2/3/10234

or filename 24689 would be found at:
http://www.gutenberg.org/2/4/6/8/24689

An alternative method of locating eBooks:
http://www.gutenberg.org/GUTINDEX.ALL

*** END: FULL LICENSE ***
